Zuiverste intimiteit

Tekst: Wim Huijser    Foto's: Willem van Leuveren

Kaart

Praktische informatie

Rondwandeling: Het Harscamperpad (13km)
Startpunt: Het Protestants Militair Tehuis, Otterloseweg 12 in Harskamp.
Openbaar vervoer: Bushalte Museum Schietkamp, Bushalte Harscamp en bushalte Centrum, allen in Harskamp.
Markering: rode markering in de vorm van een klomp. De route is in twee richtingen gemarkeerd, zodat u de route zowel links- als rechtsom kunt wandelen.
Bezienswaardigheden: de nummers op de plattegrond in de brochure verwijzen naar bezienswaardigheden langs de route.
Onverharde paden: niet geschikt voor kinderwagens of rolstoelen. In geval van regen wordt waterdicht schoeisel aanbevolen.
Honden verboden: het wandelpad loopt gedeeltelijk over particulier terrein, waar soms vee loopt. Om de dieren niet te verstoren en verspreiding van dierziekten te voorkomen zijn honden verboden.

Zie voor routes, apps en verkooppunten brochure: www.klompenpaden.nl


Artikel

Print Friendly, PDF & Email
Wat zijn Klompenpaden?
In de komende maanden volgen we Wim Huijser op Klompenpaden in Gelderland en Utrecht.Klompenpaden zijn rondwandelingen, gaan zoveel mogelijk over historische tracés en voeren over onverharde paden via boerenland en landgoederen. Met deze wandelroutes hopen Landschap Erfgoed Utrecht en Stichting Landschapsbeheer Gelderland bij te dragen aan de beleefbaarheid van het landschap en de cultuurhistorie.

In de jaren 30 van de vorige eeuw schreven jonkheer Jan Feith en Charles Behrens hun albumserie Zwerftochten door ons land. Eén deel daarvan besloeg de provincie Gelderland. Zo voerden hun vele wandel- en fietstochten hen ook over de Zuid-Veluwe door het dorp Harskamp. Tegenwoordig loopt hier het Harscamperpad.

Het is een schitterende monumentale eik waar we even buiten het dorp tegenop kijken. De takken kaal, de geribbelde schors met het oog al bijna voelbaar. Aan de voet van de stam hebben zich wat zwammen gezet. ‘Een mooie boom, hè’, klinkt het vanachter een beukenhaag. Een onbekende man treedt ons tegemoet. Een mooie boom is het zeker, maar we spreken onze lichte zorg uit over de zwammen die er zich klaarblijkelijk erg op hun plaats voelen. ‘Tweehonderd jaar oud. Onlangs heeft er een boomchirurg naar gekeken en die kon er nog geen kwaad in ontdekken.’ Het is duidelijk dat de man zich voor zijn generatie geen zorgen hoeft te maken. Ik wijs op de decoratieve gevelsteen van het witte huis achter hem, waarin het jaartal 1792 is verwerkt. ‘Maar uw huis is nog wat ouder, zie ik.’ Dat blijkt echter niet helemaal het geval te zijn, zijn overgrootouders hebben die steen laten inmetselen. Mogelijk is hij van een ander huis afkomstig. Na mijn vraag over de Engelse indruk die de bouwstijl van het huis op mij maakt, wordt snel duidelijk wie die van goede smaak getuigende grootouders precies zijn: het echtpaar Anton en Hélène Kröller-Müller. Alstublieft!

Wonderschoon land
Het huis betreft de vroeg negentiende-eeuwse hallenhuisboerderij ‘Het Klaverblad’, destijds verbouwd door de architect H.P. Berlage. Van hieruit verkende het Rotterdamse ondernemersechtpaar te paard, met de heikar of de auto de omgeving om er jaren later het park De Hoge Veluwe te stichten. We blijken hier nu met een vierde generatie van de familie van doen te hebben. Ons gesprek gaat verder over het landgoed Harscamp dat door de Kröller-Müllers destijds verder werd opgeknapt, waarna het onder moderne bedrijfsvoering kon uitgroeien tot een succesvolle modelboerderij. De internationale financiële crisis van de jaren 20 deed het tij echter al snel keren. Aan het door Henri van de Velde ontworpen poortgebouw hebben zich sindsdien allerlei minder vakkundige vakgenoten vergrepen, waardoor het evolueerde tot een wonderlijke samenstelling van minder geslaagde renovaties. Toen jonkheer Feith de dorpen Otterlo en Harskamp zeventig jaar geleden passeerde viel hem vooral de wijde, sombere hei op die de dorpen aan alle zijden omgaf. ‘Toch wonderschoon land, deze Veluwe’, schreef hij echter, ‘land van zuiverste intimiteit, land van stille, goedmoedige, tevreden menschen.’ Tegelijk moest hij vaststellen dat je wel van jongs af aan geleefd moest hebben met de ietwat sombere luchten om volop van dit land te kunnen houden.

Uitnodigend
Datzelfde land moeten de Kröller-Müllers hebben ervaren toen ze destijds het sterk verwaarloosde landgoed kochten. Waar geen hei groeide werd het stuifzand van het Harskamper en Otterlose Zand opgeblazen. Dominee Otto Heldring had er al beeldend over geschreven toen hij halverwege de negentiende eeuw dit woeste ‘onland’ te voet verkende. Het was hem duidelijk dat men niet naar Afrika hoefde te reizen om zich een beeld van zandwoestijnen te vormen. Het zand stuift inmiddels lang niet meer zo hard. Het werd door Staatsbosbeheer vastgelegd. Grote delen werden militair oefenterrein, om een ander deel zetten de Kröller-Müllers een groot hek en lieten er hun jachtslot en museum bouwen. Maar altijd is het zand blijven uitnodigen om er te zwerven. Heldring, A. den Doolaard en Jan Feith gingen mij in achtereenvolgende tijden voor. Nu probeer ik voorzichtig in hun voetsporen te treden. Onder de oude eik neem ik afscheid van mijn verrassende gespreksgenoot. Ik tuur nog even door de machtige kroon van kale takken. Die zal zonder twijfel ook een volgende generatie nog halen.

In april 2015 verschijnt het boek over de eerste 50 Klompenpaden in de provincies Gelderland en Utrecht.
Een wandeling over een klompenpad brengt je niet alleen in contact met het landleven en de natuur, maar ook met de bijzondere verhalen van een plek. Klompenpaden inspireren soms om dieper in de geschiedenis te duiken of om langer stil te staan bij de ontwikkeling van nieuwe natuur. Iedere wandelaar ervaart de route op zijn of haar eigen manier. Zo gingen dichter Aad Eerland, fotograaf Willem van Leuveren, beeldend kunstenaar Jan Hiensch, publicist Wim Huijser en fooddesigner Christian Weij op pad langs de eerste 50 Klompenpaden. Hun persoonlijke waarnemingen en ervaringen leveren een prachtig boek op dat zal verschijnen bij uitgeverij Blauwdruk. In april start ook de tentoonstelling van hun werk in Museum Nairac in Barneveld. Aansluitend zal de tentoonstelling te zien zijn in de provincie Utrecht.

November 2014

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.