Van pornoblaadjes en de Dikke van Dale

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Kaart

Praktische informatie

Sluis ligt 214 autokilometers van Utrecht en is wat openbaar vervoer betreft slechts met de bus bereikbaar.
Wij hebben de stadswandeling van 4,5 kilometer gelopen uit de ANWB-stadswandelbox. De box met 75 stadswandelingen in heel Nederland is te koop in ANWB-filialen en kost € 21,95 (€ 22,95 voor niet-leden). U kunt de box ook bestellen bij Bol.com, klik dan hier.
VVV Sluis: Sint-Annastraat 15, Sluis (www.vvvzeeland.nl).


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Diep weggestopt in het uiterste zuidwesten van Zeeuws-Vlaanderen en dus ook van Nederland, ligt het vestingstadje Sluis. Nog geen tweeënhalfduizend inwoners en toch een stad? Jawel, want al in 1290 kreeg Sluis stadsrechten.

Na een lange en toeristische autorit dwars door Zeeland – in dezelfde tijd zouden we in Parijs zijn geweest! – parkeren we de auto in de buurt van het Walplein, dichtbij het historische centrum van Sluis.

Stadhuis met belfort
We strekken de benen en beginnen de rondwandeling op de Groote Markt bij het stadhuis, uit de veertiende eeuw en meteen de grootste blikvanger van Sluis. Het is als enige stadhuis in Nederland voorzien van een belfort, een versterkte toren met vier hoektorentjes. Tijdens geallieerde bombardementen op 11 oktober 1944 werd Sluis grotendeels verwoest, zo ook het stadhuis met belfort. Bij de bombardementen kwamen eenenzestig inwoners om het leven. De Duitsers die zich op en in de omwalling hadden verschanst bleven ongedeerd. Op 1 november 1944 werden ze aangevallen door het Canadese North Shore Regiment en gaven ze zich uiteindelijk over, waarmee Sluis was bevrijd. Na de oorlog werd de stad herbouwd in oorspronkelijke stijl.

Voertaal Vlaams
Vanaf de Groote Markt gaat de route door enkele winkelstraten, waar we over de hoofden van winkelend publiek kunnen lopen. Het is november, fraai najaarsweer, een graadje of zeventien, maar toch. In het begin van de twintigste eeuw kwamen verschillende Franse kloosterorden naar Sluis en het familiebezoek aan leerlingen van internaten was er de oorzaak van dat winkels in Sluis vanaf 1908 ook op zondagen hun deuren openden. In de decennia die volgden en nog voor het Verdrag van Schengen, waren sommige producten in Nederland goedkoper of in België verboden, wat de aantrekkingskracht op Belgisch publiek verhoogde. Om die reden heeft Sluis, ondanks de beperkte eigen bevolking, een groot winkelbestand. Sluis is in Zeeland de winkelstad met het grootste aantal meters winkelstraat. Kenmerkend was ooit het grote aantal seksshops, toen die in België nog verboden waren. Kennelijk zijn seksartikelen en pornoblaadjes in België inmiddels gelegaliseerd, we komen onderweg namelijk welgeteld nog maar één sekswinkel tegen. Sekswinkels of niet, Belgen laten zich in Sluis nog steeds in groten getale zien en, Vlaams is er de voertaal!

Dikke van Dale
We lopen naar de Kaai. Van daar begint de Damse Vaart, het kanaal dat Sluis verbindt met Brugge en dat twee eeuwen geleden in opdracht van Napoleon door Spaanse gevangenen werd gegraven. Het kanaal wordt tegenwoordig slechts bevaren door de pleziervaart. Sluis bestaat voor zover bekend al vanaf de dertiende eeuw onder de naam Lamminsvliet en kreeg in 1324 de huidige naam. De stad heeft het ontstaan te danken aan het verzanden van het Zwin, van oorsprong de zeearm die Brugge met de Noordzee verbond en tot diep landinwaarts reikte. Vanwege het dichtslibben werd de rechtstreekse verbinding van de belangrijke handelsstad Brugge met de zee geblokkeerd en was het voor Sluis gedaan met de welvaart. Af te lezen aan de overvolle terrasjes aan de Kaai is het anno 2015 uitstekend gesteld met de welvaart in Sluis. Langs de waterkant staat trouwens een borstbeeld van Johan Hendrik van Dale (1828-1872), de grondlegger van het woordenboek de Dikke van Dale. Van Dale was een workaholic: in 1852 schreef hij zijn eerste boek en tot zijn dood zou hij in totaal 22 boeken en honderden artikelen schrijven. In 1924 is hem een borstbeeld gegund. Verder is er naar de beroemdste Sluisenaar een school, straat en hotel vernoemd.

Prins van Oranje
We wandelen verder langs de gracht en acht meter hoge wal die Sluis tot vestingstadje hebben gemaakt. Het dorp kreeg in 1290 stadsrechten en werd door de strategische ligging in 1382 een vestingstad. Voor Sluis vonden de nodige zeeslagen plaats, zoals de Slag bij Sluis in 1340, die de opmaat vormde tot de Honderdjarige Oorlog. Ook tijdens de Tachtigjarige Oorlog speelde Sluis een belangrijke rol als vestingstad: in 1587 veroverde de hertog van Parma de stad, in 1603 vond er de Zeeslag bij Sluis plaats. De Spaanse bezetting duurde tot 1604, toen de Spanjaarden de stad verlieten, waarna Maurits van Nassau, de latere prins van Oranje de stad in bezit kreeg. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd Sluis om strategische redenen voorzien van nieuwe wallen en grachten, die in latere eeuwen nog eens werden versterkt.

Belgisch biertje
Onderweg passeren we fraaie, eeuwenoude houten ophaalbruggen. Boven de wal doemt graanmolen De Brak uit 1729 op. Ooit stonden in Sluis tien van dergelijke molens.
Het laatste deel van de route gaat langs de plek waar ooit de Sint-Janskerk stond maar die in 1811 door brand werd verwoest. Het met bomen omzoomde grasveld met daar achter witte huisjes, die ooit dienstdeden als huurhuisjes van de armenzorg van de kerk, geven het geheel de aanblik van een brink.
Even later schuiven we aan op een terrasje op de Groote Markt en bestellen een Vlaams abdijbiertje. We zijn immers bijna in België.

November 2015

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.