Tweeluik Haarlem: 2. Rondje Elswout

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Kaart

Praktische informatie

Klik hier voor actuele informatie over landgoed Elswout.
Klik hier voor meer informatie over de Kathedrale basiliek Sint-Bavo.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Het is niet alleen aantrekkelijk wonen in Haarlem, de stad heeft ook bezoekers veel te bieden. Met ruim duizend rijksmonumenten, talloze musea en een historische binnenstad die is aangewezen als beschermd stadsgezicht, trekt de Spaarnestad jaarlijks bijna een miljoen buitenlandse toeristen. Maar niet alleen de cultuurhistorie doet van zich spreken… Haarlem ligt op loopafstand van de duinen.

Als inwoners van Haarlem maken mijn echtgenote en ik er regelmatig ommetjes: het zaterdagse boodschappenrondje door de stad en af en toe een zondags wandelingetje op en neer naar Elswout.

Tuin van Haarlem
Eenmaal onze woonwijk uit steken we de Brouwersvaart over, slaan direct rechtsaf, lopen onder het viaduct door van de spoorlijn van Haarlem naar Den Haag, en volgen dan het Houtmanpad. Een romantischer pad om Haarlem in westelijke richting uit te lopen bestaat volgens mij niet. Eenmaal de Westelijke Randweg (N208) onderdoor, laat je de bebouwingen van Haarlem achter je en loop je het westelijk tuinbouwgebied binnen. In wat ook wel de Tuin van Haarlem wordt genoemd werden vier eeuwen lang bloembollen, bloemen en groenten gekweekt. De tuinbouwproducten werden met platbodems over de Brouwersvaart naar de veiling getransporteerd. Sinds 1978 voert de Haarlemse politiek discussie over het al dan niet volbouwen van de negentig hectare open ruimte tussen de stad Haarlem en de landgoederen aan de binnenduinrand, zoals Elswout, Middenduin, Koningshof en Caprera. Gelukkig heeft de lobby voor het handhaven van de status quo tot nu toe de overhand. Ook heeft de lobby voor de aanleg van een parallel fietspad het af moeten leggen tegen die van wandelaars. Dat impliceert wel dat je als voetganger fietsers moet gedogen. Vooral bij de houten bruggetjes kan dat zo nu en dan tot een heuse opstopping leiden. Veel van die fietsers zijn ouders die hun kinderen wegbrengen naar of ophalen van de Beatrixschool, een landelijk gelegen en daardoor populaire basisschool. Ooit lag naast de school het dierenasiel, tegenwoordig is in die huisvesting naschoolse opvang ondergebracht. Haarlem ontbeert een dierenasiel. Dakloze honden en katten moeten worden opgevangen in Zandvoort of IJmuiden.

Romantisch Elswout
Aan het einde van het Houtmanpad zien we rechts de kerk Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen van Overveen. Wij slaan linksaf en nemen even later linksaf de Elswoutlaan. We volgen het voetpad rechts van de weg. Na een privé landgoed aan de rechterzijde volgt landgoed Elswout. De ingang ervan ligt vijfhonderd meter verderop. (Klik hier voor een zomerse sfeertekening uit 2009 van een wandeling over het landgoed.) Voor de hoofdingang ligt rechts de hertenkamp van het landgoed met centraal de prominente en reusachtige beuk en erachter het Grote Huis.

Vrouwentoren
Richt je blik op de contouren van Haarlem. Ongeveer op één lijn zie je de Oude Bavo en ervoor de Nieuwe Bavo. De Kathedrale basiliek Sint-Bavo, zetel van het bisdom Haarlem-Amsterdam, is een ontwerp van architect Joseph Cuypers uit de laat-negentiende eeuw. De bouw begon in 1895 en bestond uit drie fasen: het koor tussen 1895-1898, het transept, de kruisingstoren en het schip tussen 1902-1906, de twee vierkante westtorens zijn gebouwd tussen 1927 en 1930. In de editie van Het Vaderland van zestien september 1924 valt te lezen: ‘In het bisdom Haarlem heeft zich een comité gevormd onder voorzitterschap van den vicaris-generaal mr. Möllmann om den afbouw der kathedrale kerk van Haarlem mogelijk te maken. Men hoopt dat tegen het zilveren bisschopsjubileum van mgr. Callier, 28 October 1928, de twee torens met de klokken voltooid zullen zijn.’ Het werd uiteindelijk één toren met klokken: de linker. Tijdens de kerkcollectes was onder vrouwelijke parochianen – vrouwen en mannen zaten in die jaren nog gescheiden van elkaar – meer geld opgehaald dan onder mannen. Om die reden wordt de toren met de klokken de vrouwentoren genoemd.

Viswijven
Tegenover de ingang van Elswout slaan we linksaf en na honderd meter weer linksaf. We volgen nu het Ramplaanspad, ook wel koeienlaantje. Aan het einde ervan ligt rechts de uitspanning het Wapen van Kennemerland, in de volksmond de Stinkende Emmer. Die bijnaam stamt uit de zeventiende eeuw toen vis vanuit Zandvoort werd verhandeld in de Vishal aan de Grote Markt in Haarlem. De vis werd met bomschuiten op het strand aangevoerd en van daar in rieten manden vervoerd naar Haarlem. Om op tijd voor de afslag te zijn, moesten de ‘viswijven’ voor tien uur in de Vishal zijn gearriveerd. Op blote of kousenvoeten, de rieten manden op de rug liepen zij naar Haarlem. Als ze onderweg nog tijd hadden, dronken ze wat bij wat nu de Stinkende Emmer wordt genoemd. U begrijpt waarom! In het voorjaar, de zomer en het najaar is het op het terras prima toeven en met een beetje geluk wordt u van dichtbij aangestaard door koeien die er in het weiland grazen.

De Houtvaart
We slaan rechtsaf de Leendert Meeszstraat in. Die komt ter hoogte van een tankstation uit op de Vlaamseweg. Daar gaan we rechtsaf. Nadat we tweehonderd meter verder bij de stoplichten de Westelijke Randweg en vervolgens de Lorentzkade zijn overgestoken, slaan we honderd meter verder op de Ruijterweg linksaf. (Voor wie als uitstapje de kathedraal Sint-Bavo met een bezichtiging wil vereren: vervolg de Ruyterweg, steek de spoorbomen over, loop rechtdoor over de Westergracht en na tweehonderd meter doemt de kerk in volle glorie op aan uw rechterhand.) U kijkt uit op de kubistische voorgevel van zwembad De Houtvaart. Het is het nog enige openluchtzwembad in Haarlem. Het rijksmonument is in 1927 gebouwd, beschikte in de oorspronkelijke staat al over een vijftig meterbad, dat in de lengterichting door een houten hekwerk in twee bassins was verdeeld: een voor vrouwen en een voor mannen.

Tarzan
Het zwembad was in de beginjaren gratis toegankelijk voor het publiek. Een handdoek kon men huren voor drie cent, een zwembroek voor vijf cent en een badpak voor een dubbeltje. Door het wegnemen van het houten hekwerk werd een volwaardig vijftig meterbad gecreëerd. Om die reden trainden zwemmers die meededen aan de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam in De Houtvaart. Zo ook de Amerikaan Johnny Weissmuller, die later als Tarzan veel successen zou boeken en in 1928 een zwemmer van wereldklasse was. In de huidige tijd is het bad jaarlijks geopend van 1 mei tot 1 september. We lopen rechts om het zwembad heen en slaan linksaf de Koppestokstraat in, die aan het einde uitkomt bij de Brouwersvaart. Daar gaan we rechtsaf, lopen onder het spoorviaduct door en komen weer uit bij onze woonwijk. Na het ommetje van een uur kunnen we er weer even tegen!

Hierna een meer-seizoenenindruk van een rondje Elswout.

Januari 2016

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.