Tweeluik Haarlem: 1. Ommetje stad

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Kaart

Praktische informatie

Een hofjestocht, een wandeling door gouden straatjes, een wandeling langs Haarlemse musea, het zijn enkele van een breed scala aan wandelingen waaruit de bezoeker kan kiezen. Klik hier voor de gratis te downloaden folders en brochures.
Meer behoefte aan een stadswandeling samen met een ervaren stadsgids? Kijk dan hier voor het aanbod van Gilde Haarlem.
Loop voor algemene informatie over Haarlem binnen bij de VVV aan de Grote Markt. Klik hier voor openingstijden.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Het is niet alleen aantrekkelijk wonen in Haarlem, de stad heeft ook bezoekers veel te bieden. Met ruim duizend rijksmonumenten, talloze musea en een historische binnenstad die is aangewezen als beschermd stadsgezicht, trekt de Spaarnestad jaarlijks bijna een miljoen buitenlandse toeristen. Maar niet alleen de cultuurhistorie doet van zich spreken… Haarlem ligt op loopafstand van de duinen.

Als inwoners van Haarlem maken mijn echtgenote en ik er regelmatig ommetjes: het zaterdagse boodschappenrondje door de stad en af en toe een zondags wandelingetje op en neer naar Elswout.

Contouren Oude Bavo
Eenmaal onze woonwijk uit volgen we de Zijlweg. De Zijlweg, die nationale bekendheid verwierf door de Nederlandse versie van het bordspel Monopoly, ligt op een voormalige waterloop waarin aan de stadskant een sluisje (zijl) lag dat het veenwater uit de duinen moest tegenhouden. Lopend in de richting van het centrum is aan de horizon voortdurend en prominent de toren van de gotische Grote of Sint-Bavokerk in beeld, de grootste Haarlemse kerk, gelegen aan de Grote Markt. De middeleeuwse kruiskerk, die is gebouwd tussen 1370 en 1520, behoort tot de top honderd van Nederlandse Unesco-monumenten. In 1559 werd de kerk de kathedraal van het nieuw opgerichte bisdom Haarlem, totdat de kerk na de reformatie protestants werd. De kerk kreeg rond 1500 een stenen toren, die echter te zwaar bleek waardoor een van de pijlers verzakte. Om die reden staat de huidige houten versie met een hoogte van vijfenzeventig meter uit het lood, wat goed te zien is wanneer je de kerk vanuit het zuidoosten nadert.

Kijk omhoog!
Aan het einde van de Zijlweg ligt rechts om de hoek aan de Zijlsingel het Patronaat, een van de tien grote Nederlandse poppodia. We steken de Kinderhuissingel over en lopen de Zijlstraat in, die de Zijlweg met de Grote Markt verbindt. In de middeleeuwen lag tussen Zijlstraat en Raaks het Zijlklooster (1372-1577). Als inwoner kijk je in je eigen stad zelden omhoog. Ik raad de wandelaar aan onderweg vooral veel omhoog te kijken naar de talloze trap- en klokgevels van de fraaie historische panden. We steken de Gedempte Oude Gracht over, die verwijst naar de oude stadsgracht die tot in de vijftiende eeuw de stadsgrens vormde. We slaan linksaf en lopen de Nieuwe Groenmarkt op. Halverwege staat aan de linkerkant de witte Groenmarktkerk (Sint-Antoniuskerk) uit 1843, waarin ieder jaar in november de nationale Hannie Schaft-herdenking plaatsvindt. Aan het einde slaan we rechtsaf (Krocht). Na een bezoekje aan de Hema (schuin aan de overkant) lopen we rechtsaf de Barteljorisstraat in (ook Monopoly!). Halverwege aan de rechterkant staat het beeldje van Malle Babbe, gemaakt door Kees Verkade. Malle Babbe heeft werkelijk bestaan. Haar echte naam was Barbara Claes, ze leefde in de zeventiende eeuw en was verstandelijk gehandicapt, vandaar Malle Barbara (gekke Barbara).

Lautje
De Barteljorisstraat komt uit op de Grote Markt, dé trekpleister van de stad. Aan het plein staan de Grote of Sint-Bavokerk en het stadhuis. Voor de kerk staat Lautje, het standbeeld van Laurens Janszoon Coster, volgens Haarlemmers de enige en echte uitvinder van de boekdrukkunst. Aan de Grote Markt staan verder nog de Hoofdwacht en de Vis- en Vleeshal, beide musea. De VVV van Haarlem is in het stadhuis ondergebracht. Nadat we op de zaterdagmarkt enkele boodschappen hebben gedaan vervolgen we onze wandeling door de Grote Houtstraat (de derde Haarlemse bijdrage aan Monopoly!). We lopen door tot het Verwulft. Aan de overzijde staat het warenhuis van V&D. Het pand is gebouwd in 1929 in een mengvorm van Amsterdamse School, art deco en Nieuwe Zakelijkheid.

Van der Pigge
We slaan even rechtsaf en direct linksaf. Aan de linkerzijde is Van der Pigge gehuisvest. In 1849 werd een ‘affaire in droogerijen en specerijen’ opgericht door Antonie van der Pigge. Tot de laatste er in 2010 mee stopte werd de firma zes generaties lang geleid door familie van de stichter. Het pand wordt aan drie kanten ingesloten door de vestiging van V&D. Bij de bouw van het warenhuis weigerde de drogist het pand te verkopen, waardoor het grootwinkelbedrijf genoodzaakt was de bouwplannen aan te passen. In 1999 werd de drogisterij door koningin Beatrix benoemd tot hofleverancier. Bewonder binnen het authentieke interieur, een aanrader!

We vervolgen onze wandeling en lopen de Gierstraat in. Na honderd meter gaan we rechtsaf de Breestraat in, onderdeel van het wijkje met de naam Vijfhoek: een wirwar van nauwe straatjes, steegjes en gangetjes. Na honderd meter slaan we opnieuw rechtsaf: de Tuchthuisstraat. Links, op nummer acht ligt het Brouwershofje, een van de tweeëntwintig Haarlemse hofjes. De straat komt uit op de Botermarkt. Behalve de vele horeca vind je er op nummer negen, aan de linkerzijde en weggestopt in een hoekje, het Bruiningshofje. Wij laten de Botermarkt voor wat hij is en lopen rechtdoor de Gasthuisstraat in. Aan de linkerzijde ligt de ingang van de Stadsbibliotheek, die is ondergebracht in oud- en nieuwbouw. De oudbouw bestaat onder meer uit het Doelengebouw, dat in de middeleeuwen huisvesting bood aan de Haarlemse Schutters die de stad verdedigden tegen aanvallen van buitenaf.

Jopenbier
We gaan bij de Zuiderstraat linksaf en komen uit bij het Hortusplein waaraan de Jopenkerk staat. Wat ooit de in 1910 gebouwde Vestekerk was, is nu de Brouwerij Jopenkerk, van het gelijknamige Haarlemse biermerk dat de laatste jaren landelijke bekendheid verwierf. We steken het Hortusplein over, slaan linksaf de Drossestraat in, lopen tussen het Haarlemse Stadskantoor en bioscoopcomplex Pathé door en komen uit op de Zijlvest. We nemen de eerste Raaksbrug over de Leidsevaart, de in 1657 gegraven en dertig kilometer lange trekvaart die Haarlem met Leiden verbond. Aan de overzijde steken we de Brouwersvaart over en slaan linksaf de Brouwerskade op. De kade ontleent de naam aan de ruim honderd kleine bierbrouwerijen die Haarlem in de vijftiende eeuw telde. Na enkele honderden meters zijn we weer thuis. Mijn echtgenote en ik beseffen te weinig dat wat voor ons de bestemming is voor wat wekelijkse boodschappen, voor honderdduizenden toeristen een reisdoel vormt om lang naar uit te kijken!

Januari 2016

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.