Schaverensepad: nieuwe natuur

Tekst: Wim Huijser    Foto's: Willem van Leuveren

Kaart

Praktische informatie

Rondwandeling: het Schaverensepad (10 km).
Startpunt: Dorpshuis De Hezebrink, Ds. van Rhijnstraat 69, Emst.
Openbaar vervoer: Buslijn 90 vanaf station Apeldoorn of Zwolle, halte Hezeplein aan de Hoofdweg in Emst.
Markering: blauwe markering in de vorm van een klomp. De route is in twee richtingen gemarkeerd, zodat u de route zowel links- als rechtsom kunt wandelen.
Route verkorten: het Schaverensepad kan verkort worden. Dit staat aangegeven op de kaart in de brochure en in het veld met markering.
Route verlengen: het is mogelijk het Schaverensepad te combineren met het Loobrinkerpad (en het Klompermakerspad) zodat men een ‘achtje’ kan lopen.
Bezienswaardigheden: de nummers op de plattegrond in de brochure verwijzen naar bezienswaardigheden langs de route.
Onverharde paden: niet geschikt voor kinderwagens of rolstoelen. Waterdicht en stevig schoeisel wordt aanbevolen.
Honden verboden: het wandelpad loopt gedeeltelijk over particulier terrein, waar soms vee en wild loopt. Om de dieren niet te verstoren zijn honden verboden.
Zie voor routes, apps en verkooppunten brochure: www.klompenpaden.nl.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email
Wat zijn Klompenpaden?
In de komende maanden volgen we Wim Huijser op Klompenpaden in Gelderland en Utrecht.Klompenpaden zijn rondwandelingen, gaan zoveel mogelijk over historische tracés en voeren over onverharde paden via boerenland en landgoederen. Met deze wandelroutes hopen Landschap Erfgoed Utrecht en Stichting Landschapsbeheer Gelderland bij te dragen aan de beleefbaarheid van het landschap en de cultuurhistorie.

Het zijn postzegeltjes Geldersch Landschap aan weerszijden van de Smallertse Beek, maar daarmee niet minder mooi. Een afwisselende omgeving met soms ruige oevers. Het Pollense Veen nabij Emst is een beekdal waar het agrarisch gebruik heeft plaatsgemaakt voor puur natuur. Althans, zo lijkt het. Droge graslandvegetatie gaat geleidelijk over in een natter type landschap. Maar nieuwe natuur is nu eenmaal in belangrijke mate door mensenhand geschapen. Ons pad slingert richting Wildlust, een naam die bij voorbaat tot de verbeelding spreekt. In die zin valt de werkelijkheid tegen. Waar beekdalen het domicilie zijn van de das, moet deze bijna veertig hectare droog bos het van de herinnering aan schapen hebben. De percelen aan weerszijden van de Hanendorperweg herbergen een aantal opvallende historische elementen.

Schapenscheren
Het meest zichtbaar is nog de oude schapenwasplaats, een vennetje op een waterdichte oerlaag te midden van een zogenaamd ‘landweer’. Een dergelijk laat-middeleeuws wallensysteem was er om bewoners bescherming te bieden. Aan de kant van de heide lagen de struikelgaten die kwaadwillende ruiters moesten weren. Op de wallen stond vaak een houten palissade. Dichte doornige planten werkten daarbij nog als prikkeldraad. Een week voor het scheren werden de schapen het meertje – ’t Rengel – ingejaagd, waar al het vuil in de vorm van zand en takjes uit de vacht werd gewassen. Als dat niet gebeurde, liepen de scharen het risico bot te worden. Maar van halve maatregelen hielden schapenboeren niet. Het wassen geschiedde precies een week voor het scheren, zodat de schapenvachten nog de tijd hadden om een nieuw laagje huidvet op te bouwen waardoor het scheren zelf gemakkelijker zou gaan. Aan alles was gedacht en de dag van het scheren groeide voor het hele buurtschap Schaveren uit tot een jaarlijks feest.

Kaal
Rond 1910 verdwenen de schaapskuddes in het gebied. De heide werd ontgonnen en omgezet in bos; de kunstmest verving al snel de schapenmest. Inmiddels is de schapenwasplaats sinds een jaar of tien weer zichtbaar voor passanten. Het doel was de poel ‘beleefbaarder’ te maken, vooral voor de wandelaars over het klompenpad. Maar toen het uitbaggeren en kappen eenmaal achter de rug was, zag het er ineens wel erg kaal uit. Aan hersteld cultuurlandschap moeten omwonenden even wennen. Weer een aantal jaren verder is het een belangrijke drinkplaats voor het wild en een ideale biotoop voor libellen en padden.

Herstelproject
Als we landgoed ’t Hanendorp zijn gepasseerd en een laatste bocht door Wildlust maken, klinkt het geluid van boomzagen. Voormalige akker- en weidegronden aan de zuidwestkant van Emst worden hier tot nieuwe natuur ontwikkeld. Op de ene plek moeten daarvoor bomen verdwijnen, ergens anders wordt juist nieuw bos aangeplant. In de bosrand komt meer struikgewas, terwijl langs de Smallertse Beek elzen worden geplant. Maar de tijd van zaaien en oogsten is hier voorbij. De gronden worden niet langer bemest en het maaisel wordt afgevoerd. Het grasland is door deze menselijke ingrepen voedselarmer geworden, maar die verschraling biedt juist nieuwe kansen voor bijzondere plant- en diersoorten. Ook even verderop, langs de Bloemendaalseweg, doet het Geldersch Landschap haar best de landschappelijke waarde van het gebied hoog te houden. Al eeuwenlang bieden de natte hooilanden alle gelegenheid aan dotter- en pinksterbloemen. Door een hoge waterstand te regelen, kan dat zo behouden worden. Hier en daar is daarom de loop van het bekenstelsel kunstmatig beïnvloed. Ook dat hoort bij een cultuurhistorisch herstelproject. Dat neemt niet weg dat de gecreëerde cascade in de beek kabbelt of het nooit anders is geweest.

In april 2015 verschijnt het boek over de eerste 50 Klompenpaden in de provincies Gelderland en Utrecht.
Een wandeling over een klompenpad brengt je niet alleen in contact met het landleven en de natuur, maar ook met de bijzondere verhalen van een plek. Klompenpaden inspireren soms om dieper in de geschiedenis te duiken of om langer stil te staan bij de ontwikkeling van nieuwe natuur. Iedere wandelaar ervaart de route op zijn of haar eigen manier. Zo gingen dichter Aad Eerland, fotograaf Willem van Leuveren, beeldend kunstenaar Jan Hiensch, publicist Wim Huijser en fooddesigner Christian Weij op pad langs de eerste 50 Klompenpaden. Hun persoonlijke waarnemingen en ervaringen leveren een prachtig boek op dat zal verschijnen bij uitgeverij Blauwdruk. In april start ook de tentoonstelling van hun werk in Museum Nairac in Barneveld. Aansluitend zal de tentoonstelling te zien zijn in Streekmuseum Vredegoed in Tienhoven.

Hieronder een zomerse impressie van het Schaverensepad.

Februari 2015

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.