Rijnweidepad: Het juiste perspectief

Tekst: Wim Huijser    Foto's: Willem van Leuveren

Kaart

Praktische informatie

In april 2015 verscheen bij uitgeverij Blauwdruk het boek 50 Klompenpaden – Door het cultuurlandschap van Gelderland en Utrecht.
Een wandeling over een klompenpad brengt je niet alleen in contact met het landleven en de natuur, maar ook met de bijzondere verhalen van een plek. Klompenpaden inspireren soms om dieper in de geschiedenis te duiken of om langer stil te staan bij de ontwikkeling van nieuwe natuur. Iedere wandelaar ervaart de route op zijn of haar eigen manier. Zo gingen publicist Wim Huijser, dichter Aad Eerland, fotograaf Willem van Leuveren, beeldend kunstenaar Jan Hiensch en fooddesigner Christian Weij op pad langs de eerste 50 Klompenpaden. Hun persoonlijke waarnemingen en ervaringen leveren een prachtig boek op. Zie: www.uitgeverijblauwdruk.nl

Rondwandeling: het Rijnweidepad (11 km)
Startpunt: Bij de kerk in Spijk (Kerkstraat 32, 6917 AK) en bij de dijk in Tolkamer.
Openbaar vervoer: Bushalte Willibrordusweg in Spijk of bushalte Lobede in Tolkamer (rijdt zondags niet).
Markering: blauwe markering in de vorm van een klomp. De route is in twee richtingen gemarkeerd, zodat u de route zowel links- als rechtsom kunt wandelen.
Klik hier voor de website over klompenpaden.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Wat zijn Klompenpaden?
Klompenpaden zijn rondwandelingen, ze gaan zoveel mogelijk over historische tracés en voeren over onverharde paden via boerenland en landgoederen. Met deze wandelroutes hopen Landschap Erfgoed Utrecht en Stichting Landschapsbeheer Gelderland bij te dragen aan de beleefbaarheid van het landschap en de cultuurhistorie.
De weg van Lobith naar Elten blijkt net zo lang en recht als het kaartje doet vermoeden. Even flink doorstappen dus. Maar een pad is nooit definitief, zo wordt ook hier duidelijk. Aan de oostzijde van de Eltenseweg moet de komende jaren te midden van natuur, open water en rietmoeras een Romeinse militaire burcht gaan verrijzen – Carvium Novum. In dat speelpark zullen kinderen kennis kunnen maken met de geschiedenis van Romeinse nederzettingen langs de Rijn.

Jan van Heek
Het leed is echter geleden zodra we zicht krijgen op de Eltenberg, waar de torenspits van de Sankt Vitus bovenuit steekt. Het wordt ons richtpunt, al leidt ons pad er niet naartoe. Dat de kerk van Hoch Elten nog bestaat is te danken aan de vermogende Enschedese textielfabrikant Jan van Heek. Kort na de luchtlandingen van september 1944 kwamen Elten en Hochelten in het frontgebied te liggen. Elten bleef nog lang gespaard, tot in maart 1945 de eeuwenoude abdijkerk het mikpunt werd van de geallieerden. Toen op 1 april het grensgebied werd bevrijd, was de zuidmuur van zowel kerk als toren door voltreffers verpulverd. Het jaar daarop stortte een deel van de westelijke toren in. Aan wederopbouw kon voorlopig niet worden gedacht. Er was geen geld, bouwmaterialen waren niet te krijgen en het zwaar getroffen Rheinland kende andere prioriteiten. Toen Jan van Heek, met zijn passie voor middeleeuwse kerken, begin 1947 de ruïne zag, maakte dat op hem een naargeestige indruk. Maar hij zag ook mogelijkheden tot restauratie. Op het moment dat Elten in 1949 tijdelijk onder Nederlands bestuur werd geplaatst, leek de kans daartoe zich aan te dienen. Maar de gewenste financiële steun bleef uit. De Rijksdienst voor de Monumentenzorg had wel interesse, maar geen geld. Pas na bemiddeling door Unesco besloot de regering een subsidie van honderdduizend gulden te verlenen. In 1967 kon de Sankt Vitus uiteindelijk weer in gebruik worden genomen.

Twee klassiekers
Een halfuur verder aanschouwen we de Eltenberg vanaf de Marsweg. De voorgrond wordt getekend door diepe voren in de zware rivierklei. Ik kan me voorstellen dat Willem van Leuveren dit punt heeft gekozen om foto’s te maken. Mogelijk bij opkomende zon en nevel over het veld, want hij trekt er graag vroeg op uit. Tussen Hoch Elten en Spijk blijkt het pad een stukje gelijk op te lopen met zowel het Naoberpad als het Pieterpad, twee klassiekers onder de Nederlandse wandelpaden. Eenmaal op de Spijksedijk komen de eerste wandelaars met de Pieterpad-gids ons vanuit Tolkamer tegemoet. Het zijn er tienduizenden die hier jaarlijks het Rivierenland kruisen.

Twaalf apostelen
De Naoberpad-wandelaars zijn inmiddels linksaf geslagen richting Emmerich. Zo kiest iedereen weer zijn eigen weg. Wij buigen voor de steenfabrieken af, de Tengnagelwaard in. De Twaalf Apostelen, het rijtje arbeiderswoningen dat de meest uiteenlopende metamorfosen heeft ondergaan, nodigt niet uit tot een lange observatie. Uit de inrichting van de tuinen blijkt dat grind altijd ruim voorradig is geweest. Ook hier vraag ik mij af hoe Willem het industrieel erfgoed aan weerszijden van het pad in beeld heeft gebracht. Even verderop vormt de natuur in de oude Rijnstrang Geuzenwaard een verademing.

Weglaten
‘s Avonds thuis blader ik door Willems foto’s. Hoewel het ook daarop lente is, heeft hij toch een heel andere wandeling beleefd. Net als schrijven is fotografie de kunst van het weglaten. Alleen wie wandelt beleeft alle momenten. De foto van de Eltenberg is nog mooier dan ik mij had voorgesteld. Door de nooit bereikte kerk in het verlengde van het pad als verdwijnpunt te nemen, heeft hij diepte in de werkelijkheid gebracht. Kijken en vertellen blijft een kwestie van het juiste perspectief kiezen.

Maart 2016

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.