Overijsselse Vecht: langs oude armen en erven

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Kaart

Praktische informatie

De tweedaagse NS-wandeling loopt van Mariënberg naar Dalfsen en is onderdeel van het Lange-Afstand-Wandelpad (LAW) Vechtdalpad, het 71 kilometer lange streekpad van Zwolle naar Gramsbergen. Eerste dag: Mariënberg-Ommen, 18,5 kilometer. Tweede dag: Ommen-Dalfsen, 16 kilometer. Kijk voor de routebeschrijving en gedetailleerde kaarten op www.eropuit.nl/pdf/RoutebeschrijvingVechtdal.pdf.
Mariënberg, Ommen en Dalfsen zijn per trein bereikbaar. Treinen rijden ieder half uur.
Ommen ligt halverwege de route en heeft twee hotels (zie NS-wandeling).
Horeca vooral aan het begin en einde van de dag. Neem dus zelf eten en drinken mee.

De hond mag (aangelijnd) mee.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Het zijn vooral de oude armen van de rivier en het glooiende Sallandse cultuurlandschap die uitnodigen tot een wandeling langs de Overijsselse Vecht.

Op 4 mei reizen we naar Ommen waar de vlaggen halfstok hangen. We stallen onze spullen in het hotel en gaan op pad. Omdat ‘s avonds dodenherdenking in Ommen op ons programma staat en we niet in tijdnood willen komen, beginnen we de tweedaagse NS-wandeling met de tweede en kortste etappe: die van Ommen naar Dalfsen.

Familiebezit
Over landgoed Het Laer verlaten we Ommen, kruisen het riviertje de Regge en gaan op weg naar Vilsteren. Ooit lag dit zogenaamde esdorp met een brink, boerderijen en akkers aan de Vecht. Door de kanalisatie van de rivier ligt de Vecht nu een eindje verderop. De plaatselijke Willibrorduskerk is gelukkig open. Het biedt ons de gelegenheid zoals te doen gebruikelijk een kaarsje op te steken en even stil te staan bij onze dierbaren.
Weer buiten bewonderen we de fotogenieke boerderijen en de rust die het dorpje uitstraalt. Landgoed Vilsteren telt ruim duizend hectare. Bijna de helft daarvan is door boeren gepachte landbouwgrond. De rest bestaat grotendeels uit bos, natuurterrein en natuurlijk het dorp. Het landgoed is een particulier (!) familiebezit waarvan het beheer wordt gevoerd door een directeur-rentmeester. Tegenover Huis Vilsteren en voorbij de Vilsterse Molen steken we een zandweg in die uitkomt op een oude arm van de Vecht.

Kanaliseren
De Overijsselse Vecht is 167 kilometer lang, ontspringt onder de naam Vechte in het Duitse Münsterland, komt zuidelijk van Emmen ter hoogte van Gramsbergen Nederland binnen en mondt uit in het Zwarte Water bij Zwolle. Vroeger diende de rivier voor het transport van lokale producten zoals katoen, rogge en zandstenen. Vanwege dat handelsbelang werd de Vecht in 1908 gekanaliseerd en werd voortaan het waterpeil met stuwen geregeld. In de jaren zeventig van de vorige eeuw is dertig kilometer aan dijk aangelegd om omwonenden te beschermen bij hoogwater. Ook zijn oevers met keien verstevigd waardoor de oorspronkelijke glooiende oevers en zandstrandjes zijn verdwenen. Door de kanalisatie is de lengte van het Nederlandse deel van de Vecht teruggebracht van vijfentachtig naar zestig kilometer.

Liniaal
Zoals de oude arm van de Vecht bij Vilsteren komen we tijdens de tweedaagse wandeling meer lussen van het voormalige stroomgebied van de rivier tegen. Oevers zijn er geel en lila gekleurd van paardenbloemen, koolzaad en pinksterbloemen. De voormalige armen geven een idee hoe de oorspronkelijke Vecht ooit door het vroegere Overijssel meanderende. De kanalisatie zal ongetwijfeld functioneel en economisch van belang zijn geweest voor de scheepvaart. In deze tijd wordt de Vecht echter slechts bevaren door plezierboten. Die categorie van de scheepvaart geeft vermoedelijk de voorkeur aan een kronkelende rivier en niet aan een Vecht die op sommige plekken zo recht is als een liniaal en meer doet denken aan een kanaal dan aan een rivier. Een illustratie daarvan is het deel van de Vecht voorbij de stuw en sluis nabij Vilsteren, dat op ons een saaie indruk maakt.

Stations
Bij de stuwen zijn overigens vistrappen aangelegd waar vissen tijdens de paaitrek – wanneer vissen het zoete water van de rivier op trekken om daar kuit te schieten – gebruik van kunnen maken. Onderweg zien we langs de oevers van de rivier regelmatig hengelaars die vissen op onder meer barbeel, winde, snoekbaars, snoek, brasem, baars en roofblei. Over weliswaar geasfalteerde  maar toch prachtige en rustige weggetjes lopen we in de richting van Dalfsen.
Dalfsen, Ommen en Mariënberg hebben gelukkig hun oorspronkelijke stationsgebouwen behouden. De drie robuuste bouwwerken zijn geopend in 1903 en ontworpen door architect Eduard Cuypers. Rond vijven nemen we vanuit Dalfsen de trein die ons over enkel spoor terugbrengt naar Ommen.

Genereus
’s Avonds maken we de dodenherdenking in Ommen mee. Vanaf de Joodse begraafplaats lopen we mee in een stoet naar de begraafplaats aan de Hardenbergerweg. Na de twee minuten stilte houdt de burgemeester van Ommen een toespraak waarin hij in het kader van zeventig jaar herdenken verbanden legt tussen toen en nu en stilstaat bij thema’s als verdraagzaamheid, tolerantie en gastvrijheid. In Ommen blijft het kennelijk niet bij woorden alleen. De burgemeester refereert aan de recente opening van een plaatselijk asielzoekerscentrum, waarbij de bevolking van Ommen genereus tweedehands spullen heeft gedoneerd zoals kleding en fietsen.

Recreëren
Terwijl op Bevrijdingsdag de Ommense jeugd met de trein vertrekt naar Zwolle voor bevrijdingspop laten wij ons in tegengestelde richting vervoeren naar Mariënberg. Van daar lopen we terug naar Ommen. Ook deze dag zullen we de gekanaliseerde Vecht weinig zien maar gelukkig wel veel van de ‘oude’ Vecht. Het Vechtdal spreekt kennelijk tot de verbeelding. Onderweg komen we meerdere wandelaars maar ook veel recreërende fietsers tegen en langs de rivier en de oude armen ervan wemelt het van de campings.
De tweedaagse wandeling gaat veel door bossen en is niet bepaald spectaculair te noemen, maar in open gebied is de route beslist de moeite waard. De wandelaar maakt er kennis met het glooiende Sallandse cultuurlandschap met boeren erven met prachtige historische en rietgedekte boerderijen, hooimijten en schuren maar ook idyllische landwegen en fraaie vergezichten. De raamluiken van boerderijen dragen er de kleuren en het motief van het landgoed of de buitenplaats waartoe ze behoren.

Rood vlekje
Bij Junne, halverwege Mariënberg en Ommen zitten we op een camping aan de thee met appeltaart wanneer de hemelpoorten zich openen. Buienradar op mijn mobiele telefoon laat een rood vlekje zien dat ons passeert. In levenden lijve betekent dat vlekje een gigantische hoosbui met zwaar onweer. Terwijl wij schuilen in een recreatieruimte zijn we er getuige van dat het overtrekkende front slechts in enkele minuten de camping blank zet en campinggasten aanzet het vege lijf te redden onder hun luifel of in hun tent.
Na een uur is het droog en vervolgen we onze weg. Dat blijkt niet zo eenvoudig. Holle paadjes hebben zich het voorbije uur gevuld met water en hoe dan ook hebben zich op onze route reusachtige plassen gevormd. Maar de natuur doet ook vrolijk van zich spreken: opeens horen we een koekoek, onze eerste van dit jaar. Richting de thuishaven moeten we nog eenmaal een half uur schuilen voor een nieuw rood vlekje en komen aan het einde van de middag met natte wandelschoenen en –broeken aan in Ommen, waar rood-wit-blauwe vlaggen in top wapperen.

Mei 2015

2 reacties

  1. Leuk artikel met interessante feiten. Met plezier jullie tocht in gedachten gevolgd.

  2. Ik moet dus in Nederland toch eens die kant op…

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.