Marken moet je zien!

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Heleen Oele, Joke Apswoude

Kaart

Praktische informatie

Hoe er te komen
Vanaf de A10 naar de N247 en de N518. Op Marken ligt een grote parkeerplaats meteen links (betaald parkeren).
Openbaar vervoer: buslijn 311 vanaf Amsterdam Centraal naar Marken, uitstappen halte Kerkbuurt.
Marken is van maart tot oktober ook bereikbaar per boot vanuit Volendam (www.markenexpress.nl).

Wandeling
De wandeling op Marken is dertien kilometer lang (in te korten tot acht kilometer) en is er één van de achttien uit de wandelgids De mooiste eilandwandelingen van Nederland, samengesteld en geschreven door Sietske de Vet, Rutger Burgers en Menno Zeeman. De gids kost € 14,95. Kijk voor alle uitgaven en meerdere wandelgidsen van uitgeverij Gegarandeerd Onregelmatig op www.gegarandeerdonregelmatig.nl.

Honden mogen aangelijnd mee.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Het eiland Marken is zeer de moeite waard en dus een trekpleister voor bezoekers uit verre bestemmingen. Maar laat je niet afschrikken door die busladingen toeristen. Zodra je het dorpje met de haven achter je hebt gelaten, kom je geen toerist meer tegen en wacht je een fantastische wandeling over de dijk en langs de oevers van het IJsselmeer.

Zaterdag voor Pinksteren parkeren we de auto op de parkeerplaats aan het begin van het dorp, die even na het middaguur al is afgeladen met personenauto’s en bussen. De vrouwelijke parkeerwachter duwt ons een foldertje over Marken in handen: in zes talen en met de algemene informatie in het Engels.

Plastic tulpen
We steken de Beatrixbrug over en stuiten op ladingen toeristen uit verre oorden. Ze maken gewone foto’s en selfies voor de klompenmakerij (‘wooden shoes factory’) maar vooral souvenirwinkel. Binnen luisteren we naar een concert van vreemde talen. De bezoekers kiezen uit een reusachtig aanbod van klompen, plastic tulpen en andere prullaria een aandenken voor thuis. Wij maken er voor vijftig eurocent slechts gebruik van het toilet en gaan daarna op pad.

Paalwoningen
Het dorp oogt als een openluchtmuseum, het vormt niet voor niets een zogenaamd beschermd stadsgezicht. We volgen beklinkerde straatjes en steegjes langs karakteristieke en fotogenieke houten huizen, op palen gebouwd, uit noodzaak in verband met het wassende water. Na de afsluiting van de Zuiderzee in 1932 is het overstromingsgevaar geweken. Sindsdien werd het open onderhuis dicht gebouwd. De paalwoningen zijn nu nog te herkennen aan de trap naar de verhoogde voordeur.
Door de eeuwen heen bouwden de inwoners hun huizen op werven, kunstmatige verhogingen. Marken kende ooit zevenentwintig van die werven, waarvan er nu nog vijftien resteren, waaronder een begraafplaats. De overige twaalf zijn door het water verzwolgen. We stappen de hervormde kerk uit 1904 binnen. In het fraai geschilderde houten interieur hangen aan het plafond op schaal nagebouwde Zuiderzeeschepen.

Koningshuis
Op de Maximabrug – alle historische witte ophaalbruggen in het dorp zijn vernoemd naar leden van het koningshuis – spreken we even met een Edammer die af en toe zijn hond uitlaat op Marken. Als ik tegen hem begin over het aanbod aan toeristen verzekert hij me dat wat dat betreft Volendam de kroon spant. ‘Daar worden ze er gek van, hier valt het nog wel mee.’ En wanneer ik hem bevraag over de kaas uit zijn woonplaats: ‘Ach meneer, de Edammer heeft al jaren niet meer de smaak die hij ooit bezat.’
We zeggen hem gedag en lopen naar de haven. De oorspronkelijke haven dateert uit 1837 en was louter bestemd voor visserij. Na de aanleg van de Afsluitdijk verloor Marken de bron van inkomsten uit de visserij. Sinds die tijd leeft het eiland vooral van het toerisme. In de haven is geen vissersboot meer te bekennen, er liggen louter pleziervaartuigen. Ook de pittoreske panden aan de haven dienen als restaurant of souvenirwinkel het toerisme. Op een terrasje aan het water drinken we een kopje koffie.

Wijs besluit!
We slaan de hoek om en wandelen de kalmte in. De dijk in de richting van de vuurtoren laten toeristen gelukkig voor wat-ie is. De oevers vormen met paarse klaver, fluitenkruid, wilde margrieten en koolzaad één bloemenweelde. De lente laat zich van zijn mooiste kant zien.
We lopen een stukje van de tweeënhalve kilometer lange Bukdijk, ooit bedoeld als dijk om de Markerwaard. Die maakte deel uit van een uit 1916 daterend plan van ingenieur Lely om de Zuiderzee gedeeltelijk in te polderen. Om die reden werd in 1941 begonnen met de aanleg van de dijk. Een jaar later hielden de Duitsers de bouw tegen. Discussies over de drooglegging van de Markerwaard gingen nog decennia door. Pas in 1986 besloot het kabinet Lubbers af te zien van de Markerwaard.
Een wijs besluit! Vanwege de N517, de dijk die Marken in 1957 met de vaste wal verbond, is Marken volgens de definitie officieel een schiereiland. Maar als wandelaar heb je op Marken een echt eilandgevoel. Aangezien Engeland, Wales en Schotland vanwege de aanleg van de Kanaaltunnel de eilandstatus niet kwijt zijn geraakt – de Britten zouden er van gruwen! – is  Marken dat evenmin door de verbinding met de vaste wal, nietwaar?

Het Paard
De golven klotsen tegen de keien. Een stevige westenwind blaast onze geest schoon en zeilen bol. Op de Gouwzee wemelt het van zeilboten, tjalken en motorboten. Aan de horizon zien we de contouren van Volendam. In de weilanden aan onze rechterzijde liggen en grazen koeien. Tegen een bosschage speelt een groepje hazen. In de verte vist een witte reiger. Vanuit het slootje tussen de dijk en de weilanden horen we het gekwaak van kikkers. Daarbovenuit horen en zien we talloze kieviten, scholeksters, wulpen, grutto’s, grauwe ganzen met jongen en zien en horen we de eerste gierzwaluwen van dit seizoen.
Zo langzamerhand naderen we de vuurtoren op de meest oostelijke punt van het eiland. Die is gebouwd in 1700 en leek vanuit de verte op een paard. ‘Het Paard van Marken’ werd in 1839 omgebouwd tot de huidige ronde toren en is nog steeds in functie.

Oer-Hollands
Over de zuidelijke dijk van Marken lopen we terug in de richting van het dorp. Links zien we aan de horizon van het Markermeer de hoogbouw van Almere. Marken vormt één leef- en woonplaats, maar is opgedeeld in diverse buurtschappen. De buurtschappen rondom de haven en de kerk zijn in de loop van de twintigste eeuw met elkaar vergroeid. Bij het buurtschap Rozenwerf, dat slechts uit enkele authentieke houten huizen bestaat, verlaten we de dijk en lopen terug naar het parkeerterrein.
Terug naar huis rijden we door Monnickendam, Broek in Waterland en Zuiderwoude. Een oer-Hollands toetje!

Mei 2015

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.