Dresden herschrijft zijn geschiedenis

Tekst: Liesbeth Vermeulen    Foto's: Liesbeth Vermeulen

Kaart

Praktische informatie

Hoe erheen
Sinds dit jaar vliegt KLM rechtstreeks naar Dresden, één keer per dag. Als je het goed plant, hoeft een retourticket maar rond de 100 euro te kosten. Met de trein kan natuurlijk ook (reistijd 8-9,5 uur) of de auto (Amsterdam-Dresden 725 km, ruim 7 uur).

Accommodatie
Er zijn enorm veel hotels in Dresden in allerlei prijsklassen. Wij verbleven in het nieuwe InterCity Hotel (2014) tegenover het CS (goede prijs/kwaliteitsverhouding, gratis OV).

Wandelen
De binnenstad is goed te voet te ontdekken. Met een folder (incl. plattegrond) van de Toeristische Dienst Dresden kun je zelf prima je weg vinden. #visitdresden, infopunten o.a. op CS en t.o. de Frauenkriche (kelder QF-passage). De oevers van de Elbe zijn natuurlijk en je kunt er fijn wandelen. Een groot deel van het centrum is autovrij, een overblijfsel uit de DDR-tijd.

Fietsen kan ook (overal te huur). Soms gebruiken fietsers de (brede) trottoirs omdat dat veiliger is, opletten dus als voetganger. De stad kent een uitstekend OV-netwerk van trams en bussen. Een dagkaart kost slechts 6 euro.

Bezoektips
Orgelaandacht in de Frauenkirche, 12 uur (dag. behalve zondag), gebed, orgel, informatie

Orgelconcert (gratis) in de Hofkirche, woe 20 uur, za 11.30 uur

Galerie Alte Meister (Zwinger); Galerie Neue Meister (Albertinum). Met de City Card korting op musea, restaurants e.d. en gratis OV, v.a. 10 E p.p.p.d.

Leestips
Kurt Vonnegut, Slachthuis 5, over het bombardement en zijn tijd als krijgsgevangene. Er is ook een gelijknamige Tour te boeken via Toerisme Dresden. De Toren, Uwe Tellkamp (over de DDR-tijd); Het stenen bruidsbed, Harry Mulisch.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Wandelen door Dresden betekent een tijdreis door de geschiedenis. Voortdurend loop je verwonderd rond: is dit allemaal nieuw? Hoe oud is dit gebouw? Vooral sinds de Wende van 1989 is de stad in hoog tempo zijn verleden aan het herschrijven. In februari 1945 veranderden de geallieerden de stad met bombardementen in een vuurzee en lieten het barokke centrum in rokende puinhopen achter (met 25.000 burgerdoden).

In de DDR-tijd (1949-1990) was er geen geld voor of verlangen naar herstel. Men wilde naar de toekomst kijken en zette moderne gebouwen van beton en glas neer en uniforme woonblokken. De heropbouw van de Frauenkirche (geopend in 2005) gaf de aanzet tot een reconstructie van de omgeving. Vrijwel het hele plein om de kerk, de Neumarkt, is getransformeerd naar de tijd rond 1940.

Met gids Claus Kemmer sta ik hier en kijk om me heen. ‘Welk gebouw is het oudst?’, vraagt hij. Rond de Frauenkirche staan pastelkleurige, hoge barokke gevels met rode daken (vaak hotels), het Kulturpalast: hoogte- (of diepte-)punt van communistische architectuur dat nu verbouwd wordt, ervoor worden de fundamenten van een woon/werkcomplex gelegd, ernaast staat het Verkeersmuseum met een mooie trappartij. Dit laatste gebouw is (deels) de winnaar: dit is het Johanneum, vroeger de koninklijke paarden- en koetsenstal uit 1568.

Uitstraling
Wie om de paar jaar naar Dresden gaat, staat telkens voor verrassingen. De stad verandert voortdurend, er komen gebouwen en straten bij, pleinen wijzigen, oude industriecomplexen als Kraftwerk Mitte krijgen een nieuwe bestemming. Waar eerst nog een gat in de straat was, staat even later een gebouw. Gids Kemmer vertelt dat er wel discussies gaande zijn over de gewenste uitstraling van de architectuur: moet alles eruit zien als in de Baroktijd (rond 1600-1750) of mag het nieuwer ogen? Mogen er alleen chique hotels komen of ook appartementen? De stad heeft besloten dat het ‘oude’ centrum niet alleen een toeristengebied moet zijn dat ‘s avonds uitgestorven is, maar ook voor de bewoners (er komt een supermarkt) en rugzakbezoekers (er komt een hostel). Intussen is het ongelooflijk dat de stad ruim 70 jaar na de Tweede Wereldoorlog deels nog als een saneringsgebied geldt.

 

 

 

Als je op het Hauptbahnhof (CS) aankomt denk je al meteen: is het oud of nieuw? Het stoere gebouw uit 1898 blijkt totaal gerenoveerd (nieuw dak erop) en is eind 2006 heropend. Aan de lange zijde van het station (uitgang Wiener Platz) ligt aan de overkant de Prager Strasse, dé winkelstraat van Dresden. De associatie met de Lijnbaan in Rotterdam is snel gelegd: een brede boulevard met grote nieuwe winkels, al in de DDR-tijd een pronkstuk van internationale allure. Even verderop kun je de Center Galerie en de Altmarkt Galerie inlopen: kilometers overdekt winkelcentrum met verdiepingen, waar je geen regen hoeft te vrezen. Via de ruime lege Altmarkt (grote kerstmarkt in de winter) loop je langs het Kulturpalast (heropening voorzien voorjaar 2017, met de stadsbibliotheek), een stukje naar rechts en je bent op de Neumarkt (oud en nieuw zijn relatieve begrippen in Dresden

Volgens gids Kemmer is de Frauenkirche (uit 1743) en de herbouw ervan altijd van groot belang geweest voor de burgerij. Vroeger stond de kerk net buiten de stadsmuren en was het de enige plek die echt van de burgers was. Na de verwoesting in 1945 vormde de ruïne tientallen jaren een treurig monument midden in de stad. Maar nog voor de Wende nam de burgerij het initiatief tot herbouw. Met een soort crowdfunding avant la lettre werd 115 miljoen euro ingezameld, het grootste deel van de kosten, en begon in 1994 het bouwproject van de luthers-evangelische kerk. Oude zandstenen werden tussen nieuwe gelegd, wat goed te zien is. ).

Kunstverzamelingen
Van hier is het een korte wandeling naar de oever van de Elbe. Op een paar vierkante kilometer is hier een keur aan barokke paleizen en cultuurhistorische gebouwen te bewonderen. In de tijd van de grote vorsten als August I de Sterke en zijn zoon August II werd het centrum van de stad uitgebreid met paleizen als het Zwinger, Schloss Pillnitz, Schloss Moritzburg en het Taschenberg paleis. Het laatste was voor gravin Von Cosel, de belangrijkste maîtresse van August I. Hij breidde kunstverzamelingen uit (schilderijen, juwelen, porselein en oriëntaalse kunst), die nu in het bezit zijn van de

Staatliche Kunstsammlungen Dresden (SKD) en te zien in het Koninklijk Paleis (Residenzschloss), Zwinger (wat betekent: Tussen de muren) en het Albertinum. Aan de oever van de Elbe vinden we ook de kathedraal, de Hofkirche, waar je soms het prachtige Silbermann-orgel kunt beluisteren en het hart van August I bewaard wordt. Vlakbij is de Fürstenzug, een lange muur (103 meter) met alle vorsten van het huis Wettin van 1127 tot 1904, gemaakt van tienduizenden tegeltjes van Meissener porselein. Opmerkelijk genoeg is de muur in 1945 vrijwel ongeschonden gebleven.

Huwelijksfeest
Even verderop staat het beroemde operagebouw van architect Semper, die ook tekende voor de Schilderijengalerie Oude Meesters bij het kolossale Zwinger. De binnentuin van dit paleis was vroeger een orangerie en in 1719 het decor van het megalomane huwelijksfeest van August II met de Habsburgse keizersdochter Maria Josepha. In Dresden beginnen ze nu al met de voorbereiding van de herdenking hiervan in 2019…

Loop langs de Elbe-oever de trap op naar de Brühlsche Terrassen, flaneer over deze vestingmuur en rust uit onder de lommerrijke bomen, voel de wind van de rivier die verkoeling geeft op warme dagen. In de zomer kun je in de Kunstacademie werken van afgestudeerde studenten bekijken. Om de hoek, rechts van het fijne parkje, kom je beneden bij het Albertinum, het voormalige Arsenaal, waar beeldhouwwerken vanaf de Oudheid verzameld zijn en de Galerie Nieuwe Meesters (Romantiek tot heden) gevestigd is. Kijk hier voor een impressie

Albertinum
Bij de overstroming van de Elbe in 2002 liep het depot in de kelder van het Albertinum onder water en moesten de kunstschatten haastig in veiligheid gebracht worden. Dat noopte later tot een even ingenieuze als mooie technische oplossing. Boven op het immense binnenplein zijn twee verdiepingen geplaatst die nu werkruimten en het depot bevatten. De argeloze toeschouwer ziet slechts een licht doorlatend plafond, wat ook het dak lijkt te zijn: prachtig. Kijk en luister hier naar een oefening van studenten.

Om de hoek van de Brühlsche Terrassen/Tuin kun je de ‘nieuwe’ (2001) synagoge bekijken, die uit twee afzonderlijke gebouwen bestaat (een zonder vensters -met daklicht-, en een met kleine ramen), dat weinig uitnodigend oogt maar door architecten geroemd wordt. Het staat op de plaats van de oude synagoge die in de Kristallnacht (1938) verwoest werd.

Tussen de Neumarkt en Altmarkt ligt de drukke Wilsdruffer Strasse. Als je met de Elbe in de rug rechtsaf gaat, kom je op de Postplatz, een plein dat een goede indruk geeft van hoe de stad er onlangs nog bij lag. Er is een nieuwe, overdekte en drukke tramhalte, nieuwe winkels, een grote parkeerplaats (eigenlijk dus een leegte) en een archeologische opgraving op de plek waar het postkantoor stond. Een foto erbij laat de situatie van begin 1945 zien. Het postkantoor stond op de vroegere vestingmuur en dicht bij een van de stadspoorten, vandaar de archeologische interesse. Er zijn huur- en koopwoningen gepland.

Grote Tuin
Als je moe bent van al die winkels en gebouwen, loop dan de Wilsdruffer Strasse uit die overgaat in de Grunaer Strasse naar de Grote Tuin van de stad (of neem tram 1,2 of 4). Groot is hier inderdaad groot: 200 ha omvat deze tuin die tot 1945 ommuurd was en verboden terrein voor burgers. De Russische bevelhebber gaf opdracht de muren te slechten voor woningbouw en het park toegankelijk te maken voor de bewoners. Hier is het heerlijk verpozen, kinderen kunnen het park rondgaan in het open treintje.

Dit is het eerste deel van een serie van drie over Dresden, een levendige stad in voormalig Oost-Duitsland (536.000 inw.), hoofdstad van de deelstaat Saksen. Deel 2 gaat over de omgeving van station Mitte: de Tabaksmoskee en Kraftwerk-Mitte. Tenslotte gaan we naar de overkant van de Elbe, naar de Innere en Äussere Neustad. 

2016

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.