De Artois, een schuldig landschap

Tekst: Liesbeth Vermeulen    Foto's: Bob Eerdhuijzen

Kaart

Praktische informatie

Hoe erheen
Ablain Saint-Nazaire ligt op 330 autokm van Amsterdam. Tot Lens goed met de TGV te bereiken.

De toeristische kaart De Groote Oorlog herdacht 14-18, verkrijgbaar bij de VVV’s, is erg handig.

In deze pdf (Oorlogsmagazine) een fietsroute met de voornaamste begraafplaatsen en monumenten in de Artois (29,5 km). Als je deze volgt krijg je een staalkaart te zien van begraafplaatsen van verschillende nationaliteiten, zoals die van de Britten (Cabaret Rouge), de Duitsers (Maison Blanche) en het niet te missen Canadese monument op de heuvelrug van Vimy. Alleen al voor het uitzicht is het goed hierheen te gaan.

Wandelroute rond Le Saint-Nazaire (7 km).

Alternatieve wandelroute, Sentier du Souvenir, start in Neuville-St-Vaast (13 km):

Info over de streek en WO1
www.opstapinnoord-frankrijk.com/

www.wegenvanherdenking-noordfrankrijk.com

Zie HIER voor de boeiende bijlage Ze kwamen uit alle windhoeken, over de uiteenlopende nationale herkomst van de militairen.

Overnachten
Kan goed in Arras, Lille/Rijsel of Lens. Of kijk eens voor een chambre d’hote buiten de steden, zoals het geweldige www.legoutdeshotes.eu. Comfortabele kamers, persoonlijke en hartelijke ontvangst door Aurélie et Thierry Bailleul en hun kinderen. Desgewenst kan Thierry heerlijk voor je koken.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Met het bewonderen van het prachtige uitzicht vanaf de heuvels in de Noord-Franse Artois dringt ook het besef door dat juist vanwege de strategische ligging hier in de Eerste Wereldoorlog zoveel doden gevallen zijn. Een wandeling naar een van de belangrijkste begraafplaatsen in Frankrijk, boven op zo’n heuvel, laat het landschap zijn onschuld verliezen.

De hoogvlakte van de Artois, ten noorden van Arras, was een belangrijk strategisch punt tijdens de oorlog. De heuvel van Notre-Dame-de-Lorette (165 m) en de heuvelrug van Vimy (145 m) overheersen de vlakte en de economisch belangrijke mijnstreek van Pas-de-Calais. In oktober 1914 bezetten de Duitsers de hoger gelegen plaatsen langs het hele westfront, hiermee de geallieerden dwingend tot een aantal offensieven. Honderd jaar later kunnen we de gevolgen in het landschap aanschouwen.

Herkenningspunt
Vanuit de plaats Ablain Saint-Nazaire volgen we de gelijknamige wandelroute, die soms gelijk oploopt met de GR127. Na de Eerste Wereldoorlog stond er van dit dorp vrijwel geen steen meer op de andere. Of toch, van de kerk is een deel blijven staan, een ruïne die een opvallend herkenningspunt vormt. Deze kerk was een gotisch meesterwerk uit de zestiende eeuw. Na de oorlog is de kerk niet herbouwd. Hoewel juist verwoest door Frans geschut, weigerde de overheid voor de herstelkosten op te draaien. ‘Deze aangrijpende ruïne dient bewaard te blijven als getuige van het Duitse vandalisme’, heette het later. Pas in 1932 is de nieuwe kerk voltooid.

Verrassend
Voor een flink deel gaat de route over onverharde paden en door of langs bos, waardoor het aangenaam lopen is, ondanks de stijgende lijn. We genieten van de vergezichten. Plots zien we een gebouw opdoemen dat wel wat van de Sacré Coeur in Parijs wegheeft. Pas als we dichterbij komen en de eindeloze rijen kruisjes zien, realiseren we ons dat dit de grootste Franse militaire begraafplaats van het land is: Notre-Dame-de-Lorette. Dit is de achterkant, hier staan ook islamitische stèles.

In 1914 en 1915 worden drie veldslagen gevoerd om dit deel van Nord-Pas de Calais te heroveren op de Duitsers. De Eerste Slag om de Artois (eind 1914) mislukt en kost achtduizend Franse militairen het leven. Tijdens de Tweede Slag (mei en juni 1915) nemen de Fransen de ‘bloedige heuvel’ in, maar lopen vast op de heuvelrug van Vimy. Veertigduizend Fransen worden gedood, vierenzestigduizend raken gewond, voor een terreinwinst van slechts twintig km2. De Duitse verliezen lopen op tot vijfenzeventigduizend (doden, gewonden en gevangenen). De Derde Slag om de Artois (september en oktober 1915) mislukt uiteindelijk. In april 1917 veroveren de Canadezen in een goed voorbereide verrassingsaanval de heuvelrug van Vimy, tegen een verlies van zesendertighonderd man.

Lantaarntoren
Op deze begraafplaats zijn veertigduizend gesneuvelden van de fronten in de Artois en de Westhoek begraven, tweeëntwintigduizend in massagraven, ze zijn nooit geïdentificeerd. In de Lantaarntoren is een crypte waar Onbekende Soldaten van diverse oorlogen begraven zijn. Ook is er een ossuarium, een van de acht. Het licht van de toren is op kilometers afstand te zien. Een erewacht van vrijwilligers ontvangt sinds 1920 de bezoekers en onderhoudt elke zondag de eeuwige vlam. In de neo-Byzantijnse basiliek beelden de glasramen en fresco’s oorlogstaferelen en de geschiedenis van Frankrijk uit.

Tegenover de hoofdingang van de necropolis wordt gewerkt aan een nieuw monument. De namen van zo’n zeshonderdduizend soldaten die in de regio zijn omgekomen tijdens de Eerste Wereldoorlog staan er in alfabetische volgorde op, zonder onderscheid in nationaliteit. Na de oorlog zijn de slachtoffers in nationale dodenakkers begraven, dus dit is een nieuwe ontwikkeling. Het monument wordt op 11 november 2014 onthuld door de Franse president François Hollande.

Schuin tegenover de ingang vinden we het pad naar beneden, een trap met vele treden. Verderop vormt de ruïne een handig baken richting Ablain. Dat was een eeuw geleden ook al zo.

2014

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.