Zurück zur Natur

Tekst: Liesbeth Vermeulen    Foto's: Liesbeth Vermeulen

Kaart

Praktische informatie

De reis erheen
De belangrijkste steden in het Ruhrgebied, zoals Duisburg, Oberhausen, Essen en Düsseldorf, liggen op twee uur rijden of treinen van Utrecht. Hogesnelheidslijn ICE rijdt er zeven keer per dag heen. Vertrek is mogelijk vanaf Amsterdam, Utrecht en Arnhem. www.nshispeed.nl.

Regio en vervoer
Het Ruhrgebied ligt in de deelstaat Noordrijn-Westfalen, er wonen zo’n 5,7 miljoen mensen in 11 grotere steden en 42 kleinere gemeenten. Het gebied van ruim 4400 vierkante kilometer wordt omringd door rivieren. De Ruhr stroomt in het zuiden, de Rijn in het westen en in het noorden ligt de Lippe.

Het regionale vervoer is goed, er rijden veel treinen, trams en bussen.

Overnachten
Elke stad heeft een scala aan hotels in alle prijscategorieën, variërend van klassiek tot hip. Zelf vinden wij het leuk om een appartement te huren: ruimer, goedkoper en persoonlijker. Bijgaand adres is ons heel goed bevallen, in een voormalig spoorwegbeambtenhuis aan de Ruhrtalbahn: www.reiseräume.de

Wandeltips
1. Witten, Muttental. Neem het hoge Openluchtmuseumgehalte voor lief, en probeer niet bij elk werktuig en mijnschacht stil te staan. Routes bij de VVV’s en bijv. Bethaus der Bergleute. 6-8 km.

2. Langs het Kemnader Meer, een stuwmeer in de Ruhr. Je kunt er omheen lopen (schatting: 18 km), of in de zomer oversteken met de boot en de route bekorten. Onderweg diverse horecamogelijkheden.

3. Langs het Roerdal, diverse mogelijkheden. Ook stukken te overbruggen met de Ruhrtalbahn (soms een stoomtrein in het seizoen) of de boot. Tip: bezoek ruïne Hohensyburg, leuk plaatsje hoog boven de Ruhr.

4. Park van Villa Hügel (1873). Alfred Krupp had geen geduld om bomen te laten groeien in dit park (28 ha) rond zijn megalomane villa, dus liet hij volwassen exemplaren planten. Nu is het een prachtig stil landgoed boven de Ruhr. Sinds 1955 worden in Villa Hügel tentoonstellingen gehouden en zijn er klassieke concerten. Het voormalige woonhuis telt 269 kamers en is te bezichtigen.

Bezoektips
-Het rustige stadje Hattingen, met prachtige middeleeuwse vakwerkhuizen.

-Museum Folkwang in Essen, sinds begin 2010 in dit moderne pand gevestigd. Zeer de moeite waard, kunst uit 19de eeuw, modern-klassieke kunst en van na 1945. www.museum-folkwang.de.

-Zentrum für internationale Lichtkunst Unna. Tientallen lichtkunstenaars mochten in de labyrintische gangen, kelders en ruimtes van een voormalige brouwerij hun goddelijke gang gaan. Alleen toegankelijk met een gids. www.lichtkunst-unna.de.

Boeken en kaarten
Er is veel informatie verschenen over het vernieuwde Ruhrgebied, van kloeke boeken tot handzame pockets. Bij alle VVV’s, boekhandels en soms logeeradressen te verkrijgen. Handig zijn: de Route Industriekultur (400 km, 25 ‘ankerpunten’, met kaart) en het boekje: Ruhr Kunst Museen, klein boekje met 20 (!) musea voor moderne kunst.

Een handige wandelgids is Wandelgids Ruhrgebiet.

Algemene informatie
Zie de websites van de toeristenbureaus in de deelnemende steden. En: www.duitsverkeersbureau.nl; www.ruhr2010.nl.

 

 


Artikel

Print Friendly

Bij het Ruhrgebied denk je niet meteen aan wandelen. Sinds 2010, toen dit gebied culturele hoofdstad van Europa was, zijn er wel diverse fietsroutes uitgezet. Toch kun je hier als wandelaar prima uit de voeten, al is het maar over en langs voormalige steenbergen (terrils).

Wie van tegenstellingen houdt, komt in het Ruhrgebied ruimschoots aan zijn trekken. Imposant industrieel erfgoed, duizelingwekkend veel asfalt, vernieuwende cultuur, musea voor moderne kunst, dorpen met middeleeuwse vakwerkhuizen, zeilboten op een meer, burchten en landgoederen, wandelingen langs de Ruhr, het is hier allemaal. En het mooie ervan: het is niet ver weg. Met de trein ben je vanaf Amsterdam CS in ruim twee uur in Düsseldorf.

Skaten
Wij waren hier in het vroege voorjaar van 2012 een lang weekend met prachtig weer, het treintje langs de Ruhr stond nog in de remise, de magnolia’s op het punt van uitkomen, het toeristenseizoen nog niet begonnen. Maar veel inwoners van een van de meest geïndustrialiseerde regio’s ter wereld waren naar buiten gekomen om langs het Kemnadermeer te skaten, te fietsen en te wandelen. Met een koptelefoon op of oordopjes tegen het lawaai van de snelwegen, waande je je in een natuurgebied.

Het Ruhrgebied als culturele hoofdstad zette het gebied in de schijnwerpers. Een stortvloed aan activiteiten barstte los: van diners op de Autobahn tot tentoonstellingen. Nu is de euforie weggeëbd, maar blijven er genoeg aantrekkelijke permanente doelen over voor een bezoek. Ook een lang weekend is lang niet voldoende om zelfs maar de highlights te bekijken. Terugkomen dus.

Tegenstellingen
We kozen voor een van de routes door het Muttental, een oud mijnbouwgebied waar de streek trots op is omdat het zo’n goed voorbeeld is van hoe de natuur weer heroverd kan worden. Dat levert onderweg ook vreemde taferelen op: kijk je links dan zie je rokende fabrieken, kijk je rechts dan ligt daar een glooiend, lieflijk landschap.

En natuurlijk was er ook leven vòòr de industrialisatie, zo blijkt. We komen langs het middeleeuwse slot Steinhausen, vroeger van de Heren van Witten. Een prachtig complex dat helaas vanwege een trouwerij deze dag niet voor het publiek toegankelijk is. Geen kop koffie helaas. Gelukkig kunnen we even later terecht in het Bethaus der Bergleute uit 1830. Vroeger was het een smidse (voor het gereedschap) en een soort gebedsruimte, nu woont er een ouder alternatief echtpaar dat best in Ruigoord zou passen. Nog steeds kunnen kinderen hier (onder begeleiding) met ouderwets gereedschap aan de slag. Vanuit de ‘Biergarten’ kijk je uit op de wandelaars die deze heerlijke pitsstop overslaan.

Vies en zwaar
Er zijn verschillende routes met gevarieerde afstanden door dit dal, maar welke je ook volgt, overal staan borden met informatie over de mijnbouw. We zijn verbaasd over het scala aan mogelijkheden om steenkool te winnen. Al sinds 1578 werden de kolen in dagbouw uit de bodem gehaald. Hoe dichterbij in de tijd, hoe geavanceerder en mechanischer de winning. Van een eenvoudige beitel via een paard met wagen op een soort rail naar ingenieuze systemen en transportmogelijkheden. Maar vies, zwaar, ongezond en gevaarlijk werk is het altijd gebleven. Onderweg komen we dan ook een monument tegen voor alle omgekomen mijnwerkers.

Ons beeld van een paar grote mijnschachten waar honderden kompels werkten, moet worden bijgesteld. Hier liggen juist tientallen schachten, als een mijnenveld in de heuvels. Als de steenkool op was of te diep zat, gingen de mannen verderop aan het werk. Sommige van de ingangen zijn versierd met fraai hekwerk waar de naam van de schacht op staat (foto: Gewerkschaft Jupiter 1934). Soms word je even terechtgewezen met een bord: ‘Dit lijkt wel een beboste heuvel, maar is een begroeide steenberg’. Uit een puinhoop wordt iets moois geboren.

Ruhrmuseum
In het Museum Ruhr (in het prachtige icoon van industrieel erfgoed de Zeche Zollverein in Essen) krijg je een idee hoe het leven hier enige decennia tot eeuwen geleden was. En bekruipt je een gevoel van respect voor de flexibiliteit van de mens. Eén grote dampende, stomende en helse machinerie was het, dag en nacht. Steenkool, ijzer en staal waren de begrippen waar het om draaide. Van eenvoudige kompels tot de grootindustriëlen van de familie Krupp, iedereen werkte en leefde ervoor.

Van rijk naar arm
Nu is een groot deel van deze bedrijvigheid afgestoten en voltrekt zich wat ze hier de ‘Strukturwandel’ noemen: de omschakeling van zware industrie naar andere vormen van werk en inkomen, zoals dienstverlening en technologische kennis. Van een van de rijkste gebieden van Duitsland is het Ruhrgebied een van de armste geworden. Deels komt dat door de hereniging van beide Duitslanden, waardoor veel geld van west naar oost stroomt. De huidige recessie helpt natuurlijk ook niet mee.

Ruhr Museum: spectaculair door de locatie in de voormalige kolenwasserij (Schacht XII). www.ruhrmuseum.de
 

Big Air Package
In 1913 (maart-december) maakt de kunstenaar Christo een enorme installatie in de Gasometer in Oberhausen. Deze voormalige enorme gashouder verandert hij in een sculptuur waarin kan worden gewandeld. Het wordt een soort ‘kathedraal’ van lucht. Ook is er een expositie van eerder werk van Christo en Jeanne-Claude.

2012

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.