Victoriaans walhalla op aarde

Tekst: Liesbeth Vermeulen    Foto's: Liesbeth Vermeulen

Kaart

Praktische informatie

Hoe er te komen
Kensal Green Cemetery
www.kensalgreen.co.uk, bus 52 vanaf Victoria station, uitstappen Harrow Road. Op www.kensal-green.darkdestiny.co.uk is een rondwandeling van 1,5 uur, te beluisteren. Ook leuk: www.walksoflondon.co.uk/36/kensal-green-cemetery.shtml. Elke zondag om 14.00 uur is er een rondleiding (£ 7) van begin maart tot eind oktober; elke eerste en derde zondag rest van het jaar. Eerste en derde zondag inclusief een bezoek aan de catacomben onder de Anglicaanse kapel. Hier starten de rondleidingen.

Highgate Cemetery
Neem de Northern Line (High Barnet) naar Archway (niet Highgate). La en omhoog via Highgate Hill (voorbij Whittington Hospital), tot St Joseph’s Church, via het schattige Waterlow Park (l), voorbij de eendenvijvers naar uitgang Swain’s Lane (20 mn). Ook mogelijk: stations Tufnell Park en Highgate.

Voor openingstijden, entree en rondleiding, zie: www.highgate-cemetery.org.

Kaarten en wandelroutes
Er zijn via internet diverse wandelroutes te vinden, bijv.: www.walklondon.org.uk

De meeste gaan echter door het centrum en niet de buitenwijken. Wij kochten een plattegrond (A-Z New extended London, £ 2,95), en zochten zelf een route uit. Klik hier voor diverse plattegronden. Ook zijn er wandelkaarten te koop. Tip: neem een hotel in de buurt van de begraafplaatsen die je wilt bezoeken, anders ben je veel tijd kwijt met reizen.


Artikel

Print Friendly

Wie -bijvoorbeeld tijdens de Olympische Spelen- in Londen even weg wil uit de hectiek, kan een van de Magnificent 7 bezoeken. Dit zijn zeven oude, Victoriaanse begraafplaatsen die begin 19de eeuw rond de Engelse hoofdstad Londen werden aangelegd.
Ze zijn beroemd vanwege hun parkaanleg, mausolea, beeldhouwwerken, flora en fauna. Wij bezochten Kensal Green Cemetery en Highgate, in het westen en noorden van de stad.

Op een nog frisse dag in het voorjaar leidt een gids van de Friends of Kensal Green ons over ‘zijn’ prachtige begraafplaats. Die is heel gevarieerd en toont een veelvoud van stijlen. Omdat er nog steeds begraven wordt en de eigenaar een ‘gewoon’ bedrijf is, kun je moderne grafmonumenten zien met felgekleurde plastic bloemen in lettervorm (Mum), naast weelderige treurende engelen.

Ruimte
Over Centre Avenue lopen we naar de Anglican Chapel in het midden van de begraafplaats. Er zijn dikke boekwerken verschenen over alle monumenten waar je hier langs loopt en waarvan er zo’n 140 op de Engelse erfgoedlijst staan (‘Listed’). Sommige doden hebben hier al eeuwen meer ruimte tot hun beschikking dan huidige Londenaren. Opvallend is het graf van de kunstschilder William Mulready (†1863), die levensgroot op een sofa ligt, onder een baldakijn gesteund door zes zuilen.

Funeraire schat
We mogen voor deze keer in de kapel, waar in het midden als een altaar een katafalk uit 1840 staat die in vroeger tijden de letterlijk loodzware kisten naar beneden liet zakken, naar de catacomben. Of we daar willen kijken? Mijn nieuwsgierigheid wint het van mijn claustrofobie en de gids haalt een zaklamp. Beneden zijn vier gangen met aan weerszijden duizenden kisten en urnen in nissen, soms met prachtige zeldzame grafdozen (met porseleinen bloemen) er nog op. We zijn onder de indruk van deze funeraire schat, die maar af en toe op zondagse rondleidingen te bezichtigen is. Schitterende kleuren leveren de verschillende stadia van ontbinding op. Niets is tegen het verstrijken van de tijd bestand, zelfs geen loden kisten verpakt in hout.

East en West Highgate
De volgende dag lopen we van ons hotel in de buurt van Finchley Road via het park Hampstead Heath naar Highgate Cemetery. In het heuvelachtige park is het altijd druk met wandelaars en joggers, ook op deze bewolkte ochtend. De Hillway –de naam zegt het al- is een aardige klim langs prachtige villa’s naar de begraafplaats aan weerszijden van Swain’s Lane: East en West Highgate.

Het westelijke deel was er het eerst (1839) en werd in 1854 uitgebreid met het stuk aan de andere kant. Er liep vanuit de kapel een tunnel onderdoor om de kisten daar te krijgen. Hier was namelijk geen gedenkruimte en gezegende doden mochten de begraafplaats niet meer verlaten….

Vrienden van
Het oudste deel is alleen met een gids van de Friends of Highgate Cemetery te bezoeken en we hopen dat we mee kunnen met de rondleiding. Bij de hoofdingang met aan weerszijden twee kapellen (voor Anglicanen en Dissenters) staat al een groepje te wachten. Even later is er gelukkig plek voor iedereen. In 1975 zijn de Friends opgericht nadat de begraafplaats failliet was gegaan. Zij zijn nu eigenaar, hebben de kapellen gerestaureerd en zorgen er voornamelijk voor dat het ‘Victoriaanse walhalla’ niet verder achteruit gaat door het groen te snoeien, paden te herstellen en grafmonumenten te laten restaureren. Voor het laatste zijn soms speciale fondsen beschikbaar.

Cirkel van Libanon
Meteen als we de ‘romantische gedenktuin’ betreden worden we gegrepen door de bijzondere sfeer. De dichte begroeiing, smalle slingerende paadjes, het glooiende terrein met overal schots en scheef grafmonumenten, komen over als een filmset waarin de tijd lijkt stil te staan. Net als in een jungle is het geluid gedempt en het licht gefilterd, en verwacht je achter elk bochtje een leeuw of een spook.

Het pronkstuk van Highgate is de Egyptian Avenue met een toegangshek geflankeerd door zuilen en obelisken. In de Victoriaanse tijd waren de oude Egyptenaren populair, en dat vond zijn weerslag in de grafcultuur. Aan weerszijden van de Avenue liggen (gesloten) grafkamers. Aan het eind komen we in de Cirkel van Libanon, genoemd naar de drie eeuwen oude prachtige ceder in het midden ervan. Die cirkel is een soort gracht met familiegrafkamers en catacomben, een heuse chique ‘grafstraat’.

Mausoleum
Trappen leiden naar een terras met catacomben, aan de rand van de begraafplaats. We zijn op de top van de heuvel en vroeger had je hier een magnifiek uitzicht op de stad. Dat was voor de uit de hand gelopen begroeiing en de eveneens soms megalomane grafmonumenten. Vooral die van Julius Beer valt op, ooit eigenaar van de krant The Observer. Hij observeert de wereld nu vanuit zijn mausoleum, geïnspireerd door het grafmonument van koning Mausolus in Halicarnassus (nu: Bodrum in Turkije): de naamgever van het mausoleum. Bij leven was Beer een impopulaire man en hij zou op deze wijze postuum wraak hebben genomen.

Op beide delen van Highgate zijn veel grafmonumenten van beroemdheden te vinden. Zelf gaan we meer voor de algehele sfeer, maar het monument van Karl Marx († 1883) op het oostelijk deel kunnen we moeilijk overslaan. Het ligt aan een ronding in een pad en is niet te missen. Op een kolossale sokkel met de tekst Workers of all lands unite, pronkt zijn woeste kop. In de jaren vijftig van de vorige eeuw is het graf ’s nachts hierheen verplaatst omdat het eerst niet goed te vinden was. Er liggen bloemen en er zijn altijd wel bezoekers. Nabij het monument van Marx zijn communistische broeders begraven.

We struinen verder over deze ‘gedenktuin’, rijk aan diverse soorten bomen en planten, voordat we het drukke Londense leven weer opzoeken.

Hygiënisch en indrukwekkend
Rond 1800 was het slecht gesteld met de begraafgewoonten in de stad. De overvolle kleine begraafplaatsen waren onhygiënisch: een geweldig onsmakelijke bedoening moet het geweest zijn. Na een cholera-epidemie met vele doden besloot het stadsbestuur dat er nieuwe dodenakkers aan de rand moesten komen. Highgate, West Norwood, Abney Park, Nunhead, Tower Hamlets, Brompton en Kensal Green werden aangelegd en snel populair. Van plekken waar je liever nooit kwam, werden begraafplaatsen toeristische trekpleisters. Aangelegd in het groen en als park met het Parijse Père Lachaise als voorbeeld, wilden de rijken en beroemdheden hier zo indrukwekkend mogelijk begraven worden. Daarbij dienden de Egyptenaren, Grieken en Romeinen met hun obelisken en mausolea als voorbeeld. 

2012 (geactualiseerde informatie; oorspronkelijke artikel uit: 2011)

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.