Teisterbantpad: Verdwenen land

Tekst: Wim Huijser     Foto's: Willem van Leuveren

Kaart

Google Map of Kerk-Avezaath

Praktische informatie

In mei 2017 verscheen bij uitgeverij Blauwdruk het boek 50 nieuwe Klompenpaden – Door het cultuurlandschap van Gelderland en Utrecht.

Een wandeling over een klompenpad brengt je niet alleen in contact met het landleven en de natuur, maar ook met de bijzondere verhalen van een plek. Klompenpaden inspireren soms om dieper in de geschiedenis te duiken of om langer stil te staan bij de ontwikkeling van nieuwe natuur. Iedere wandelaar ervaart de route op zijn of haar eigen manier. Na 50 Klompenpaden (2015) beschreven ook voor deze uitgave diverse auteurs, waaronder publicist Wim Huijser, diverse auteurs hun persoonlijke ervaringen tijdens hun wandelingen. Deze verhalen werden opgeluisterd met foto’s van de routes, gedichten, schetsen en recepten voor gerechten met ingrediënten die langs de paden te vinden zijn. Zie: www.uitgeverijblauwdruk.nl.

Rondwandeling: Teisterbantpad (13 km)
Startpunt: Dorpshuis De Avezathen, Daver 46 in Kerk-Avezaath; bushalte N834/ Daver in Kerk-Avezaath.
Markering: Rode markering in de vorm van een klomp. De route is in twee richtingen gemarkeerd, zodat u de route zowel links- als rechtsom kunt wandelen. Klik hier voor de website over klompenpaden.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Wat zijn Klompenpaden?
Klompenpaden zijn rondwandelingen, ze gaan zoveel mogelijk over historische tracés en voeren over onverharde paden via boerenland en landgoederen. Met deze wandelroutes hopen Landschap Erfgoed Utrecht en Stichting Landschapsbeheer Gelderland bij te dragen aan de beleefbaarheid van het landschap en de cultuurhistorie. 

Het pad dat door de komklei van landgoed Soelen voert, is zompig en glad. Een paar dagen geleden was het nog toegedekt door een laagje sneeuw; gisteren werd het als Klompenpad officieel geopend. De eerste wandelaars hebben hun glibberige spoor getrokken.

Verdwenen land
Het Teisterbantpad is een pad van tegenstellingen: nat en droog, laag en hoog, boeren en heren. Niet alles wat je hoort is zichtbaar, en het omgekeerde geldt evenzeer. In de verte ruisen de A15 en de Betuweroute, verstopt achter een betonnen wand. Het dorp Kerk-Avezaath was voor mij niet meer dan een naam op een ANWB-bord, die altijd verwarring opleverde met het even verder gelegen Kapel-Avezaath. Maar wie zich met hoge snelheid door de Betuwe verplaatst, wordt sowieso het zicht op het landschap en haar geschiedenis ontnomen. Een ‘verdwenen’ land waarin kastelen aan het oog zijn onttrokken en rivieren tot boerenslootjes zijn verworden. In het open veld ben ik mij dat lang niet altijd bewust, maar wanneer ik de kaart erbij pak beginnen de oorspronkelijke rivierlopen en stroomruggen zich af te tekenen. Zo slingerde tussen Zoelen en het noordelijker gelegen Zoelmond ooit ‘de Zoel’, dat de voornaamste scheepvaartverbinding tussen de steden Tiel en Doresta was. Het is onvoorstelbaar. Hoe kan het dat zo’n onbeduidende vaarweg van zo’n groot belang is geweest? De grond is in de loop der tijd ingezakt, waardoor de stroomruggen hoger kwamen te liggen. Ik laat die kennis op mij inwerken als ik vanaf de Burensedijk driehonderdzestig graden om hij heen kijk en de omgeving overzie.

Teisterbant
De Betuwe is een naam die we te danken hebben aan de Bataven die vermoedelijk in een complexe verhouding tot de Romeinen stonden, waardoor zij de Rijn afzakten om zich in dit rivierenland te vestigen. Vervolgens bleef het kruispunt van vaarwegen en doorgaande routes tot na het jaar 400 in hun handen. Daarna kwamen er nieuwe machthebbers uit het Noorden die hier ‘rechts gelegen’ heer en meester werden over het graafschap Teisterbant. Kort na de start van de wandeling in Kerk-Avezaath passeerden we al een statig huis met die naam. Het blijft echter de vraag of het ook iets te maken heeft met het ‘stenen huis’ dat al in 1291 in Avezaath werd genoemd en dat het woonhuis was van Hubert van Soelen. Een paar eeuwen later woonde daar de familie Van Eck tot Teisterbant. Een conflict met Tielse patriotten leverde een latere eigenaar nog een treffend schanddicht op: ‘Een morgen en een hont, een huis gelijk aan stront; toch schrijft de gek met eigen hand, ik ben de Heer van Teisterbant.’

Versterkend glas
Even verderop passeren we de heuvel waar het voormalige mottekasteel Den Aldenhaag heeft gestaan. Dit deel van de Betuwe is rijk aan archeologische vondsten. Bijna elke akker levert nog altijd oude scherven op. In het grote park rechts van de Achterweg staat het middeleeuwse kasteel Zoelen, het enige in de streek dat geheel bewaard is gebleven. Maar de oorspronkelijke vorm en functie van huis, poortgebouw en slotgracht werd in de loop der tijden verder aangepast. Verdedigbaar was het tenslotte al lang niet meer. Even voorbij Zoelen, meebuigend met de Linge, trekt molen De Korenbloem onze aandacht. Als we hem gepasseerd zijn draaien we ons om met onze armen een schilderachtig ‘zicht op Zoelen’ af te kaderen. Voor het eerst zie ik de toren van de Stefanuskerk zoals hij bedoeld was: streng en kaarsrecht, wat weer verzacht wordt door de naastgelegen herberg de Zoelensche Brug. Wie hier tot halverwege de vorige eeuw de Linge overstak, kon naast zijn tolgeld in de buidel tasten voor een versterkend glas. De verleiding ligt op de loer, maar we lopen dapper door.

Augustus 2018

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.