Stockholm, waar boven- en onderwereld samenkomen

Tekst: Liesbeth Vermeulen    Foto's: Stadsmuseum Stockholm; Kristina Gellerstedt; Cristina Jäderberg

Praktische informatie

Vervoer
Stockholm is inmiddels toegevoegd aan het rijtje populaire citytrips. Met het vliegtuig ben je in ruim drie uur van Schiphol op vliegveld Arlanda, bij Stockholm. Als je de tijd hebt, kun je ook met de trein gaan (vertrek vanaf Amsterdam cs met de Night line om 19.00 uur, overstappen in Kopenhagen rond tienen de volgende ochtend, aankomst in Stockholm rond half vier ’s middags).

Wandelroute
De Stieg Larsson wandeltour (folder of met gids) is te koop en/of te boeken via het Stadsmuseum Stockholm: www.stadsmuseum.stockholm.se. Of klik op de pdf-link onder aan het artikel!


Artikel

Print Friendly

Snel geld is de boektitel van een van de opvolgers van de immens populaire Millennium-trilogie van wijlen Stieg Larsson. Snel geld, denken misschien ook de Zweedse uitgevers die de belangstelling in eigen land en ver daarbuiten voor hun crime niet graag zien uitdoven.

In 1965 verscheen de eerste thriller van Sjöwall en Wahlöö, het begin van tien kritische boeken over de Zweedse maatschappij en de politie. Deze trend zette zich voort met schrijvers als Henning Mankell, Liza Marklund, Camilla Läckberg, Karin Alvtegen, Jens Lapidus en eindigt voorlopig bij Lars Kepler, pseudoniem van auteursechtpaar Ahndoril. Vraag is momenteel: moet het op Larsson lijken of juist niet? In thrillers is er vaak een archetypische hoofdpersoon: een wat oudere, blanke, uitgebluste (hoofd-)commissaris die lichamelijke klachten heeft, gescheiden is of nooit aan de vrouw is geraakt, ’s avonds in z’n eentje naar Bach luistert, te veel drinkt maar wel een reuze goede speurder is. Denk aan Sjöwall en Wahlöö (Martin Beck), Kurt Wallander (inspecteur Mankell) of bijvoorbeeld chief-inspector Morse.

Goed scenario
Stieg Larsson brak met deze traditie en introduceerde Lisbeth Salander, een getraumatiseerde, meer dan licht autistische computerhacker, jong, vrouw en voor de duvel niet bang. Samen met journalist Mikael Blomkvist (aantrekkelijke man, geëngageerd) trekt ze ten strijde tegen ‘mannen die vrouwen haten.’ De trilogie is behalve ontegenzeglijk spannend ook overdadig aan subplots, soms wijdlopig en onwaarschijnlijk. Eigenlijk hebben de scenarioschrijvers voor de verfilmingen goed werk verricht door flink te snoeien.

Al in 1998 introduceerde Liza Marklund overigens met de thriller Springstof hoofdpersoon Annika Bengtzon, moeder en chef misdaadredactie van een hoofdstedelijke avondkrant. Tegen de website Crimezone.nl zegt Marklund: ‘Ik wilde Annika een wijd scala aan eigenschappen meegeven. Ze is getrouwd, heeft kinderen, maar werkt veel en is ook nog ambitieus. En ik wilde haar intelligent hebben, eerlijk en een beetje wreed. Ze moest een karakter hebben dat soms akelig is maar soms ook heel kwetsbaar.’

Gewone habitat
De Zweedse hoofdstad vormt in de Zweedse krimi’s veelal het decor. Stockholm is in de loop der eeuwen gebouwd op veertien eilanden. Voor de kust ligt een ‘archipel’ van ontelbare eilandjes. Op één hiervan, Sandhamn, heeft Blomkvist in Millennium een zomerhuisje, waar hij met Salander korte tijd gelukkig is. Het eerste deel van de trilogie speelt zich grotendeels af in het fictieve Hedeby aan de Botnische Golf, waar Blomkvist is gevraagd het raadsel van de familie Vanger te helpen ontrafelen. Maar Stockholm vormt toch de gewone habitat van de hoofdpersonen, en in het bijzonder de wijk (het eiland) Södermalm, door bewoners gewoon ‘Söder’ genoemd. Vroeger stonden hier armoedige arbeiderswoninkjes, maar het gebied heeft zich ontwikkeld tot een hippe wijk met restaurants, café’s en bijvoorbeeld de redactie van het kritische blad Millennium, waar Blomkvist werkt, gelegen aan een van de hoofdstraten, Götgatan.

Criminele route
Zoals elke zichzelf respecterend stad betaamt waar een beroemd boek zich afspeelt, heeft ook Stockholm een wandelroute samengesteld. Je kunt zelf de route van de voornaamste locaties uit de trilogie lopen (Södermalm, Kungsholmen, Vasastan), maar ook op zaterdagen meegaan met een gids. Dan zie je ook de plekken waar de films zijn opgenomen.

De hoofdstad is een metropool waarin veel elementen samenkomen. Zoals in Snel geld van Jens Lapidus, dat het hele land bestrijkt, maar waar de Stockholmse metro en binnenstad belangrijke locaties zijn. Lapidus zei over zijn boek: ‘Dit is nieuw, zo is er in Zweden nog niet over de onderwereld geschreven. En laat ik het maar zeggen; mijn boeken lijken totaal niet op de boeken van Stieg Larsson. Die vergelijking is leuk voor de uitgevers, maar niet voor mij.’

Hypnotiserend
Het nieuwste boek na de Millenniumhype, Hypnose van Lars Kepler, wil ook niets met de Larsson-erfenis te maken hebben. Er is weer een hoofdrol weggelegd voor een politie-inspecteur: Joona Linna, van Fins-Zweedse afkomst. Hypnose draait om Erik Maria Bark, een arts die gespecialiseerd is in de behandeling van acute traumapatiënten. Hij hypnotiseert een vijftienjarige, zwaargewonde jongen die in een huis is gevonden waar zijn zusje en moeder zijn vermoord, om te weten te komen wat er is gebeurd. Bark breekt zo zijn belofte nooit meer iemand te hypnotiseren. Dat wordt hem door verschillende personen niet in dank afgenomen.

De auteurs (Kepler is een pseudoniem van het Zweedse schrijversechtpaar Ahndoril): ‘Onze doelstelling was om nieuwe elementen aan dit genre toe te voegen, samen met onverwachte personages.’ Op het buikbandje van het boek staat: ‘Uit het land van Stieg Larsson. De beste thriller van het jaar’.

‘Ze namen lijn 40 vanaf de Scheelegatan en reden twee haltes tot aan de Fleminggatan (… ) Ze was eigenlijk van plan naar de krant te wandelen, maar werd al moe bij de gedachte, kon het niet opbrengen helemaal tot aan Marieberg door de troosteloze natte sneeuwblubber te waden. Dus sprong ze op lijn één, de nieuwe lange harmonicabus die een ernstige denkfout was, aangezien het verkeer in de binnenstad zich langzamer voortbewoog dan zeven kilometer per uur en lopen dus altijd sneller ging’. Uit: De rode wolf, Liza Marklund, De Geus, 2003

Klik hier voor de pdf van de Millenniumroute

1. Bellmansgatan, waar Mikael Blomkvist in een appartement op de bovenste verdieping woont.

2. Monteliusvägen, met prachtig uitzicht op Kungsholmen (rechtbank).

3. Lundabron, in deze omgeving had Lisbeth Salander haar eerste flatje dat ze van haar moeder had geërfd.

4. Aan Hornsgatan, een van de drukke winkelstraten van Sodermalm ligt café Mellqvist waar Larsson zelf veel tijd doorbracht omdat het in de buurt lag van zijn tijdschrift Expo. Ook de hoofdpersonen uit het boek komen hier graag.

5. St. Paulsgatan 3, hier is een van de drie synagoges van Stockholm. Inspecteur Jan Bublanski is lid van deze joodse gemeente.

6. Hoek Götgatan/Hökens gata, volgens de trilogie de locatie van tijdschrift Millennium.

7. Götgatan 7, winkel 7-eleven. Hier koopt Lisbeth naast toiletartikelen haar Billy’s Pan Pizza. Toeristen komen binnen om alleen die pizza’s te fotograferen.

8. In bar Kvarnen ontmoet Lisbeth de leden van bandje Evil Fingers.

9. Fiskargatan, in dit gebouw uit 1910 woonde Lisbeth later. Op de deur stond: V. Kulla, het huis van Pippi Langkous.

10. Mosebacke, met onder meer het Södra Theater.

11. Stadsmuseum Stockholm, waar deze kaart met route verkrijgbaar is.

Kaart: Stadsmuseum Stockholm

2012 (geactualiseerde informatie; oorspronkelijke artikel uit: 2010)

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.