Slingeren langs de Dinkel

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Praktische informatie

Twente kent een wandelnetwerk met knooppunten. Door middel van een uitgekiend systeem van bewegwijzering kunt u zelf wandelingen samenstellen.
Kijk voor meer informatie en een overzicht van VVV’s op www.wandelenintwente.nl.


Artikel

Print Friendly

‘Er ligt tussen Dinkel en Regge een land, ons schone en nijvere Twente.’ Zo luidt de eerste regel van het Twentse volkslied, dat ene J.J. van Deinse rond 1926 schreef. Blijkbaar was de Dinkel toen al het vernoemen waard. Bijna een eeuw later is het Dinkeldal nog een van de weinige natuurlijke en sterk meanderende beekloopjes in Nederland.

Café-restaurant ’t Sterrebos in Beuningen blijkt om tien uur in de ochtend nog gesloten. We zullen het moeten stellen zonder koffie. Jammer, want met acht graden onder nul en een schrale oostenwind is het berekoud. Al dagen gaat Nederland gebukt onder een front van strenge vorst. Ook in Twente zijn weilanden en bomen berijpt, slootjes bevroren. Eenden en waterhoentjes vinden met moeite open water. De stromende Dinkel biedt hun uitkomst, hoewel het water pal langs de oevers van de rivier ook al bevriest in prachtige bloempatronen.

Schoolplaat van Koekkoek
Misschien is rivier een te groot woord, beek is meer gepast. In Beuningen, onder het bruggetje in de Oude Dijk, is de Dinkel namelijk niet veel breder dan tien, vijftien meter. We volgen er het pad pal langs het water en gaan langzaamaan op in een idyllisch landschap. Het doet denken aan een oude schoolplaat van Koekkoek. Parallel aan de Dinkel lopen we over hoge oevers met struiken, riet en kreupelhout. Loofhoutbomen zijn niet aangeplant in keurige rijen, zoals dat tegenwoordig in het Hollandse landschap gebruikelijk is. Hier mogen ze schots en scheef groeien. Sommige ervan hangen zelfs vervaarlijk schuin over het water. Jammer dat rondom de holen in de hoge walkanten het af- en aanvliegen van ijsvogels ontbreekt. Anders dan hun naam doet vermoeden houden de diertjes niet van strenge vorst.

Hoefijzer
De Dinkel ontspringt in de heuvels van de Duitse deelstaat Nordrhein-Westfalen en stroomt bij Losser Twente binnen. Is in Duitsland het riviertje flink gekanaliseerd, eenmaal in Nederland mag de Dinkel er vrolijk op los kronkelen. De mens laat de natuur hier nadrukkelijk de vrije loop. Het Dinkeldal is daardoor nog een van de weinige natuurlijke en sterk meanderende beekloopjes in Nederland. Meanders ontstaan doordat in buitenbochten (stootoevers) grond wordt weggespoeld, terwijl aan de andere kant grond wordt afgezet. Door dit mechanisme hebben de bochten de natuurlijke neiging steeds wijder te worden, tot het punt waarop ze zichzelf afsnijden. Als dit gebeurt, wordt de meander zelf een ‘dood’ stuk van de rivier, vaak in de karakteristieke vorm van een hoefijzer, en herneemt de rivier zelf weer zijn oude loop. Door dit repeterende proces verandert de loop van de rivier continu, net als het aangrenzende landschap. Oude oevers verzanden tot moerassen en uiteindelijk tot rivierbegeleidend bos.

Parcours voor veldrijders
De Dinkel kronkelt, wij kronkelen mee. Onze route zou probleemloos onderdeel kunnen zijn van een parcours voor veldrijders. Het smalle pad slingert zich om bomen, moerassige grond en vennetjes, en gaat door kuilen en over hobbels. De bijzondere vegetatie en het oorspronkelijke en ongecultiveerde landschap ontstaan doordat de Dinkel meerdere malen per jaar buiten zijn oevers treedt. Daarbij overstromen honderden hectares grond. Dat doet de beek al eeuwen. Bij overstromingen zet de Dinkel het meegevoerde zand op de oevers af, tot een afstand van enkele tientallen meters vanaf de beek. Het zand vormt duintjes en oeverwallen, evenwijdig aan het water. De natte graslanden, die ontstaan door de overstromingen in het rivierdal, vormen een paradijs voor verschillende soorten kwelplanten en weidevogels.

Compensatie
Om overstromingen tegen te gaan kan de mens ingrijpen en de beek breder en dieper maken. Daardoor zou de Dinkel echter zijn natuurlijk karakter verliezen. De beheerder van het gebied, het Waterschap Regge en Dinkel, en de verschillende overheden in de regio, zijn met tientallen omliggende grondeigenaren overeengekomen dat de landbouwgrond ook wordt bestemd voor incidentele wateropvang. De boeren ontvangen als compensatie een financiële vergoeding.

Melkbus schieten
Overigens lijken diezelfde grondeigenaren van de aardbodem verdwenen als de wandeling ons over hun boerenerven voert. Het enige levende wezen is een paard dat door zijn neusgaten witte wolkjes uitademt. Er is geen mens te zien, geen hond die aanslaat. Je kunt er een kanon afschieten. Dat lijkt ook letterlijk te gebeuren. Een dag voor Oudjaar houden de agrariërs zich zo te horen elders bezig met het carbid schieten, ook wel melkbus schieten. Daarbij wordt carbid in een afgesloten melkbus tot ontploffing gebracht waardoor het deksel of een plastic bal tientallen meters wordt weggeschoten. Het geknal irriteert, maar het glooiende Twentse landschap bekoort en de deken van ijskristallen absorbeert enigszins de herrie.

SUV’s
Na wat omzwervingen over landweggetjes en langs landerijen ontmoeten we bij Kribbenbrug weer de Dinkel. De beek stroomt hier door Lutterzand, dat met de rug tegen de grens met Duitsland ligt. Het natuurgebied is om de bijzondere geologische betekenis ervan in 2007 aangewezen als aardkundig monument. Bij de ‘Groene Staart’, of de ‘Greun’n Stet’ op zijn Twents, maakt de beek een bocht van honderdtachtig graden. Door de meander is een hoefijzervormige landtong ontstaan. De buitenbocht is een metershoge steilwand.

Vijf SUV’s met Duits kenteken draaien het parkeerterrein bij restaurant Florilympha op. De inzittenden verstoren even later de landelijke rust. Wij houden het er voor gezien en lopen over de vrijwel verlaten Lutterzandweg in noordelijke richting. Op onze beurt verstoren wij de rust van twee reeën. Ze steken met reusachtige sprongen een hagelwit akkerland over en verdwijnen tussen bomen en struikgewas. We passeren het landgoed ‘Het Erve Bisschop’ en kruisen het dichtgevroren Omleidingskanaal. Even later volgen we in omgekeerde richting weer het kronkelpaadje langs de kronkelende Dinkel. Omdat het ons op de heenweg zo goed beviel.

 

Maart 2012 (geactualiseerde informatie; oorspronkelijke artikel uit: Januari 2009)

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.