Rookpluimen en krijsende meeuwen

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Praktische informatie

Er is horeca op het Pontplein en in het centrum van IJmuiden.
Het startpunt Pontplein is met de bus bereikbaar. Kijk voor verbindingen op www.9292.nl.
De wandeling is geschikt voor rolstoelen en kinderwagens. Ook mag de hond mee.
Vanaf het Pontplein varen meerdere keren per dag draagvleugelboten over het Noordzeekanaal naar Amsterdam en terug. De vaartijd van een enkele reis bedraagt circa dertig minuten.


Artikel

Print Friendly

Wie IJmuiden nadert, ziet al van ver de rookpluimen uit de pijpen van de Hoogovens, die het beeld van Zuid-Kennemerland bepalen. Eenmaal aangekomen oogt het dorp evenmin uitnodigend. Een schone horizon is er onvindbaar, er is een overvloed aan industrie en bedrijven, reusachtige schepen bevaren het kanaal, sommige straten zien er vervallen uit, meeuwen klagen krijsend én, het waait er altijd. Nee, de gemiddelde wandelaar zal niet snel het idee opvatten de kustplaats voor een rondwandeling aan te doen.
Toch doet hij zichzelf met die keuze te kort, want IJmuiden heeft veel bijzonders te bieden. Een wandeling door en langs IJmuiden voert de wandelaar namelijk langs een grote diversiteit aan industrieel erfgoed. De meest in het oog springende markante punten tijdens de wandeling zijn het Noordzeekanaal met sluizencomplex, de vissershaven en het Hoogovencomplex.

Kanaal en sluizen
Het twintig kilometer lange en 275 meter brede Noordzeekanaal verbindt de zeehavens van Amsterdam met de Noordzee. Bij het graven van het Noordzeekanaal moest er bij IJmuiden een waterkering gebouwd worden. Dit is uiteindelijk een sluizencomplex geworden met vier schutsluizen die dag en nacht operationeel zijn.
De eerste plannen om Amsterdam via het IJ met de Noordzee te verbinden dateren uit de achttiende eeuw. Het parlement aanvaardt het wetsontwerp echter pas in 1862. In 1876 opent Koning Willem III het Noordzeekanaal, de Zuiderzeesluis en de Kleine sluis. In 1896 volgt de derde sluis, de Middensluis en in 1929 wordt de Noordersluis in gebruik genomen. Met een lengte van vierhonderd en een breedte van vijftig meter is de Noordersluis op dat moment de grootste ter wereld.
Er zijn niet alleen vliegtuigspotters. Ook passagiersboten, mammoettankers en enorme containerschepen spreken tot de verbeelding. Het versluizen van dergelijke schepen is bij de Noordersluis van dichtbij te bekijken.

Vissershaven
Evenals plaatsen als Katwijk, Scheveningen en Urk heeft ook IJmuiden een vissershaven van betekenis. IJmuiden is Nederlands eerste aanvoerhaven van vis en daardoor het belangrijkste centrum van de Nederlandse zeevishandel. De haven werd in 1896 in gebruik genomen. Voordien meerden de lokale vissers bij slecht weer hun boten af tussen de pieren. IJmuiden is na Rotterdam en Amsterdam de derde zeehaven van Nederland. De vissershaven ligt aan de wandelroute. Een blik op de bedrijvigheid is beslist de moeite waard. En wie van verse vis houdt kan in diverse winkeltjes aan de Halkade zijn hart ophalen.

Hoogovens
In 1918 wordt de ‘Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken N.V.’ opgericht. IJmuiden krijgt vanwege de vaste ondergrond de voorkeur boven Rotterdam. In eerste instantie bevat het complex twee hoogovens, een kooksbatterij en de nodige infrastructurele voorzieningen zoals een buiten- en binnenhaven, een spoorwegemplacement en een elektrische centrale. In de decennia daarna volgen onder meer walsbedrijven en meerdere hoogovens. In 1930 vestigen de Hoogovens in samenwerking met de Eerste Nederlandse Cement Industrie (ENCI) de cementfabriek IJmuiden (CEMIJ).

Schaaktoernooi
Het terrein van de Hoogovens is het grootste aaneengesloten bedrijventerrein van Nederland. Het reikt van Wijk aan Zee tot aan Heemskerk. In 2005 bedroeg de staalproductie er 6,9 miljoen ton. Dit staal wordt gebruikt in de auto- en verpakkingsindustrie en in de bouw. Er werken circa 10.000 werknemers. Sinds 1938 organiseert het bedrijf het internationale schaaktoernooi dat voorheen Hoogovenschaaktoernooi heette.
De karakteristieke fabriekshallen, buizenstelsels en torens op het enorme bedrijventerrein vormen een fascinerend industrielandschap. Maar vanaf de noordzijde van het kanaal is de aanblik op het sluizencomplex en IJmuiden eveneens imposant.

Nog meer…
Naast al dat groots heeft IJmuiden de bezoeker nog meer te bieden. Zo staat in het dorp de watertoren uit 1915. Ooit voorzag de vijfentwintig meter hoge toren de haven en de vissers van voldoende water. Inmiddels is de watertoren buiten bedrijf en rijksmonument.
Na een periode van ruim een eeuw personen- en vrachttransport is IJmuiden sinds 1999 niet langer per spoor bereikbaar. Lovers Rail deed tussen in 1996 verwoede pogingen de lijn opnieuw te exploiteren, maar gaf dat initiatief een jaar later al weer op. Het Stationsplein in het centrum van het dorp doet nog slechts terugdenken aan de plek waar eens een kopstation lag. Al ruim tien jaar dient IJmuiden als afmeerplaats voor de veerboot naar Newcastle in Noord-Engeland. Tijdens de oorlogsjaren werd IJmuiden als onderdeel van de Atlantikwall uitgebouwd tot een onneembare vesting, Festung IJmuiden.

Zo gek nog niet
En dan is er natuurlijk de pont. De finishing touch, de laatste driehonderd meter van de wandeling, vormt de oversteek van het Noordzeekanaal. Vanaf het veer kan de wandelaar al het moois, dat hij de voorbije uren van dichtbij heeft aanschouwd, nog eens van afstand bekijken. Leunend op de railing en met de frisse zeewind op het gelaat zal hij tot de conclusie komen dat IJmuiden zo gek nog niet is.



Routebeschrijving
Afstand: 10,7 km.
Startpunt: Pontplein in IJmuiden.

Loop over het Pontplein in de richting van IJmuiden onder het viaduct door. Bij ANWB-richtingaanwijzer 65845 RA. LA Willebrordstraat. Deze wordt Trompstraat. Steek Wijk aan Zeeërweg over en loop Evertsenstraat in. Bij J.P. Coenstraat RA. Volg deze tot Houtmanstraat. Sla LA en bij Kennemerlaan RA. Steek aan einde Julianabrug over en ga LA Koningin Wilhelminakade op. Waar kade zich splitst LA. Op Stationsplein LA en bij bord richting Newcastle RA (Halkade). Voor ingang terminal veerboot Newcastle RA Bik en Arnoldkade. Deze gaat over in Breesaapstraat. Bij Oranjestraat LA, bij Kanaalstraat LA en bij Visseringstraat RA. Steek Kanaaldijk over en loop sluizencomplex op. Overloop alle sluizen. Sla na laatste sluis (Noordersluis) LA en volg voetpad in richting van en langs ‘Gemaal Spuicomplex’. Na gemaal RA (Noordersluisweg). Vervolg fietspad langs industriële complex (Hoogovens aan linkerhand). Na anderhalve kilometer buigt weg naar L. Ga na brug rechtdoor (‘Velsen-Noord’). U passeert terminal van golfplaten. Energiebedrijf Nuon ligt aan linkerkant. Aan het einde buigt weg naar R en gaat over spoor. Sla RA Pontweg op en vervolg deze tot aan veer ‘Velsen’ over Noordzeekanaal. De pont is gratis voor voetgangers. Na oversteek komt u weer uit op Pontplein.


 

Februari 2012 (geactualiseerde informatie; oorspronkelijke artikel uit: Voorjaar 2007)

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.