Onbekende Franse Ardennen

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Kaart

Praktische informatie

Reis en verblijf
Het beschreven gebied ligt circa 320 autokilometers van Utrecht.
Vanwege het geringe openbaar vervoer ter plekke is een auto onontbeerlijk.
Wij overnachtten in Auberge Gironval in Thin-le-Moutier (circa achttien kilometer zuidwestelijk van Charleville-Mézières). De herberg beschikt over vijf sfeervolle kamers met wc en douche; de maaltijden zijn van uitstekende kwaliteit.
Kijk voor gedetailleerde informatie en prijzen op de website van Travellers Wandelreizen (www.travellers.nl, klik vervolgens op ‘Standplaats individueel’ en dan op ‘Frankrijk’, ‘Champagne-Ardennen’).
Het aanbod van alternatieve verblijfsmogelijkheden in de regio is zeer beperkt.

Kaartmateriaal
Travellers Wandelreizen verstrekt na boeking een informatiepakket met daarbij de routebeschrijving en topografische kaartjes van zes wandelingen (lengtes tussen de tien en ruim twintig kilometer, ook in te korten) in de directe en wat wijdere omgeving van Auberge Gironval.
De routebeschrijvingen en kaartjes met ingetekende routes zijn van uitstekende kwaliteit.
De aanschaf van aanvullend kaartmateriaal is niet nodig.
Een brochure met een stadswandeling in Charleville-Mézières is gratis verkrijgbaar bij de plaatselijke VVV (Place Ducale nr. 4).

Route versterkte kerken
De route langs de versterkte kerken (Route des Églises Fortifiées de Thiérache) is prima bewegwijzerd. Kijk voor een indruk op de Franstalige site http://eglises-des-ardennes.over-blog.com/article-balade-en-thierache-ardennaise-55103909.html of lees een artikel uit Trouw: www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/archief/article/detail/1781685/2003/05/03/Versterkte-kerken-boden-schuilplaats-aan-bedreigde-burgers.dhtml.

Overige informatie
Kijk voor algemene informatie over de Franse Ardennen op http://www.ardennes.com (ook Nederlandstalig).


Artikel

Print Friendly

Op vier uur rijden van huis, net ten zuiden van de Belgisch-Franse grens, ligt de Crêtes Pré-Ardennaises. Een onbekend stukje Frankrijk en ideaal voor de wandelaar die op zoek is naar een glooiend landschap, waarin ruimte en leegte overheersen.

De Franse regio Champagne-Ardenne, die bestaat uit de departementen Aube, Marne, Haute-Marne en Ardennes, strekt zich uit van midden-Frankrijk tot aan de Belgisch-Franse grens. Aan Franse zijde van die grens is een groot deel van de Franse Ardennen (Ardennes) als voortzetting van de Belgische Ardennen dichtbebost en met een uitschieter van vijfhonderd meter enigszins bergachtig. Het zuidwesten van het departement, de Crêtes Pré-Ardennaises, kenmerkt zich juist door uitgestrekte akkers, graslanden, golvende heuvels en verstilde dorpjes. De toerist heeft de Crêtes Pré-Ardennaises nog niet ontdekt.

Place Ducale
Een toepasselijk begin van een ontdekkingstocht lijkt ons Charleville-Mézières, de hoofdstad van het departement. De stad met die naam bestaat pas sinds 1966, toen de twee steden Charleville en Mézières, gescheiden door de Maas en beide met hun eigen historie en karakter, werden samengevoegd tot één gemeente, met in totaal circa zestigduizend inwoners.
Historisch en architectonisch hoogtepunt van Charleville vormt het Place Ducale. Het fraaie plein – jammer dat het niet autovrij is! – vertoont gelijkenissen met het Place des Vosges in Parijs. Het wordt omzoomd door zeventiende-eeuwse panden en een arcadengalerij. Van Place Ducal wandelen we in een natte sneeuwbui naar het nabij gelegen Place Winston Churchill met in een hoek het Marionetteninstituut. In de gevel is een reuzenuurwerk opgenomen, dat ieder uur tussen 10 en 21 uur een marionettenscène uit de legende van de vier heemskinderen ten beste geeft.

Picasso
Door de verkeersvrije Rue de la République lopen we in zuidelijke richting, steken de Maas over en zijn dan in Mézières voor een bezichtiging van de gotische basiliek Notre-Dame d’Espérance, gebouwd tussen de vijftiende en zeventiende eeuw. Terwijl een organist zijn vingers stuk speelt op Bach, bewonderen wij het interieur van de kerk en de duizend vierkante meters glas-in-loodramen uit de twintigste eeuw van de schilder en beeldhouwer René Dürrbach, collega-kunstenaar en vriend van Picasso.

Winter en lente
We hadden ons ingesteld op wandelen in een groen landschap. Half maart wordt Noord-Frankrijk echter verrast door een omvangrijk sneeuwfront. Waar wij verblijven, valt binnen enkele uren zo’n vijftien centimeter. De media geven weercode oranje af, schoolbussen rijden niet, sneeuwschuivers maken overuren. We wanen ons in een wintersportoord. Voetje voor voetje zwoegen we naar het nabijgelegen Thin-le-Moutier. Op de terugweg zien we er met bevroren wenkbrauwen en ijspegels aan de neus uit als Reinier Paping in 1963. We houden het die dag voor gezien en brengen de middag lezend bij de kachel door.
Maar op de dagen die erop volgen gaan winter en lente hand in hand: tijdens de wandelingen zakken we zo nu en dat tot de knieën weg in de sneeuw, maar lopen we vanwege een weldadige zon even zo vaak met open jas.

À vendre
Een van die wandelingen start in het dorpje St-Marcel, zes kilometer noordoostelijk van de auberge. We parkeren de auto bij de kerk en gaan op pad. We zullen vandaag precies één medewandelaar ontmoeten, een oudere heer uit St-Marcel, die na een wederzijds bonjour zegt te genieten van zijn dagelijkse ommetje. Voor de rest bewandelen wij die dag als eersten de paden, zo valt af te leiden uit de ongerepte sneeuw. Overigens is dat niet helemaal waar, aan de afdrukken te zien zijn hazen ons voor geweest.
De route gaat zo nu en dan over landelijke weggetjes, die net als op de kaart ook in werkelijkheid wit zijn. Op spaarzame momenten moeten we de berm in voor een passerende auto of tractor, voor de rest is het er stil en verlaten. Wat wil een wandelaar nog meer? Koffie! Die vinden we in Neuville-les-This. Weliswaar vertelt ons een schreeuwend affiche dat de épicerie, tevens boulangerie, tevens bar à vendre is, maar de uitbater schenkt gelukkig nog steeds koffie. Op mijn vraag waarom zijn zaak te koop staat, vertelt de man dat hij de pijp aan Maarten geeft. De vierhonderdhoofdige bevolking levert hem te weinig inkomsten op voor een redelijk belegde boterham. Deze middenstander is niet de enige. In een brede corridor, die zich uitstrekt van zuidwest- naar noordoost-Frankrijk, heeft de bevolking het economisch gezien zwaar te verduren. De jeugd trekt er weg waardoor de bevolking vergrijst, middenstand houdt het voor gezien, dorpen sterven bijna letterlijk uit.

La Poste
Dat zien we ook de volgende dag, wanneer we een rondwandeling doen vanuit Logny-Bogny, zo’n vijftien kilometer noordwestelijk van onze auberge. Halverwege de route, in Havys, eten we staand naast de kerk onze lunch. Wij zijn de enige levende wezens in de Grande Rue, tot een geel bestelwagentje van La Poste zich in de straat aandient. Een vrouwelijke beambte stopt hier en daar en bezorgt post. Er moeten dus mensen wonen. Dan belt ze ergens aan en wacht tevergeefs. Enkele panden ernaast gaat een voordeur open en de bewoonster roept naar de postbode dat de bewoners niet thuis zijn maar aan het werk. De sociale controle werkt schijnbaar, buitenstaanders worden vanachter de vitrage in de gaten gehouden.
Op een paadje tussen kleiige akkers ten noorden van Havys wordt de stilte plotseling doorbroken door het schelle ‘kiewie’, ‘kiewie’ van een kievit. De vogel is opgevlogen met als doel ons weg te leiden van zijn nest ergens in het veld.
Even voor we weer Logny-Bogny binnenwandelen, passeren we het voormalige stationnetje. Op de gevel van wat nu een woonhuis is, pronkt nog steeds in blauw emaille de naam van het dorp; de trein stopt hier echter al jaren niet meer wegens gebrek aan klandizie.

Markant en robuust
Tijdens ons verblijf rijden we ’s middags na de wandelingen delen van de zogenaamde Route des Églises Fortifiées de Thiérache. De honderdvijftig kilometer lange route voert langs markante en robuuste kerken die naast de functie van godshuis de voorbije eeuwen tijdens oorlogen tevens dienden als toevluchtsoorden. Ze stelden de bevolking in staat zichzelf en hun vee te behoeden voor plunderende soldaten. De kerken zijn vooral te vinden op het platteland van de Thiérache, waar de bevolking beschermende stadsmuren ontbeerde. De route, die voor een deel door de Crêtes Pré-Ardennaises en voor de rest in westelijke richting gaat, voert langs een zestigtal van dit soort kerken, vaak met aangebouwde torens, die op hun beurt soms voorzien zijn van schietgaten.

Marie Louise
Terwijl we in Aouste de flink uit de kluiten gewassen Saint-Rémi uit de vijftiende tot zeventiende eeuw bewonderen, opent achter onze rug een oudere dame haar voordeur en vraagt of we ‘haar’ kerk willen bezichtigen. Marie Louise Deqlaire is 85 jaar en sleutelbewaarder van de kerk, waarop ze vanuit haar woonkamer uitkijkt. Met een bos sleutels vergezelt ze ons naar de overkant en opent de houten toegangsdeur naar een fraai gotisch interieur. Het is gebruikelijk dat in een gotische kerk het gewelfde plafond van een zijbeuk lager is dan dat van het middenschip. Maar in de Saint-Rémi in Aouste zijn de zijbeuken even hoog als het middenschip. Zo ontstaat op de gewelven en onder het dak een ruimte, waarvan de vloerhoogte overal gelijk is. Dat tekenen we op uit de mond van de vrouw, die vervolgens voor ons een deur opent – zelf blijft ze beneden – en over een uitgesleten stenen wenteltrap in de klokkentoren klimmen we naar een reusachtige open zolderruimte. Deze bood ooit bescherming aan de plaatselijke bevolking, maar is nu het domein van koerende duiven. Vanonder het spant kijken we door openingen in de dikke muur – schietgaten! – uit over Aouste. Daarachter strekt, zover het oog reikt, het heuvellandschap van de Crêtes Pré-Ardennaises zich uit.

Maart 2013

3 reacties

  1. Met plezier dit artikel gelezen. Wij wonen aan de andere kant van Charleville, in de Frans Ardennen, ook zo’n heerlijk wandelgebied. Tot onze grote vreugde is het Place Ducal inmiddels zo goed als autovrij, er staan geen auto’s meer geparkeerd en je kunt er alleen nog voor de helft langs rijden.
    Het Pays des Trois Cantons (rond Carignan) leren kennen? Kom logeren in onze Chambre d’Hotes in Matton. Google “Villa Volari” voor een foto (ook op Facebook en Pinterest), website is in de maak.
    Hartelijke groet, Anneke Vos.

  2. Leuk om over de versterkte kerkenroute te lezen. Wij hebben een huis aan deze route, in Le Tambourin. Dat is tussen Rumigny en Blanchefosse. We zijn druk bezig om hier drie 2-persoonskamers en een kleine camping te realiseren. Hoe de zaken ervoor staan kun je volgen op onze site: http://www.unechancedelafrance.com. Wandelaars (met honden) zijn welkom!

  3. Wat een prachtige site! We komen al 15 jaar in de Ardennen en het verveeld nooit! Kijk op onze site: http://www.ardennen-bonsoy.nl

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.