Noaberpad: In de Achterhoek langs tientallen grenspalen

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Kaart

Google Map of zwillbrock

Praktische informatie

Het Noaberpad (LAW 10) maakt deel uit van het landelijk netwerk van doorgaande routes in Nederland. Over een lengte van 432 kilometer kan de wandelaar kennismaken met het doorgaans agrarische grensgebied tussen Nederland en Duitsland.
In de routegids van het Noaberpad is het pad in twee richtingen beschreven. De totale route is in 69 stappen opgedeeld van gemiddeld 6,5 kilometer. Elk van de 69 stappen is voorzien van een kaartje 1:25.000 en een duidelijke routebeschrijving (zowel heen- als terugrichting). Meer informatie over de routegids van het Noaberpad of de gids kopen? Klik dan hier.

Kijk voor actuele informatie op www.noaberpad.nl.

Onderweg is het aanbod van horeca gering. Neem dus voldoende eten en drinken mee.

Vervoerder ZOOV rijdt in de Achterhoek met een Regiotaxi. Telefoon 0900-9874.


Artikel

Print Friendly, PDF & Email

Tussen het Groningse Bad Nieuweschans tot aan de Rijn bij het Duitse Kleve loopt het Noaberpad. De samenstellers van de gelijknamige routegids vatten in de ondertitel het kernachtig samen: ‘grenzeloos wandelen van Dollard naar Rijn’.

In de Achterhoek lopen we een traject van het Noaberpad waarbij we letterlijk op de Nederlands-Duitse grens lopen.

Noaber
‘Beter ’n gôd naber as ’n ferre fründ’, zegt men in Platduits. Noaberschap oftewel burenhulp was in de dorpen langs de oostgrens eeuwenlang onontbeerlijk. In het Nederlands-Duitse grensgebied tussen Oost-Groningen tot voorbij de Achterhoek had iedere noaber de zogenaamde noaberplicht zijn buur desgewenst met raad en daad bij te staan.
Bewoners van het Saksische taalgebied hebben hun taalgebruik niet laten beïnvloeden door een getrokken lijntje op een wereldkaart. Nog vandaag de dag spreken en schrijven burgers aan beide zijden van de bureaucratische en officiële Nederlands-Duitse grens koeterwaals of Kauderwelsch zoals dat in het Duits heet. Zo lezen wij ergens bij het passeren van de grens op een bordje “Weerkommen” en niet ‘Willkommen’ of ‘Welkom’.

Regiotaxi
We kiezen voor een heuse grenswandeling. Maar hoe bereiken we het beoogde startpunt? Een lijndienst tussen Rekken en Zwillbrock is om economische redenen in 2016 opgeheven. Geen nood! Vervoerder ZOOV rijdt in de Achterhoek met een Regiotaxi. We parkeren de auto bij café-restaurant Grenszicht in Zwilbroek. Op het telefonisch overeengekomen tijdstip rijdt het busje voor en een minuut of twintig later en door een fraai landschap zet de chauffeur ons af bij café-restaurant Rotering in Rekken. Op het terras, dat bijna letterlijk de Nederlands-Duitse grens vormt, gaan we eerst uitgebreid aan de koffie met gebak. Terwijl wij genieten van de consumpties hinkt een jochie van een Duits gezin op en neer van Nederlandse naar Duitse bodem, zich bewust van de functie van een grens tussen landen.

Neutraal
We gaan op pad en na enkele stappen staan we op vreemde bodem in het Duitse Oldenkott-Wennewick. In het fraaie kerkje St. Antonius von Padua steken we een kaarsje op. In een naastgelegen kapelletje hangen twee gedenkplaten. Links de namen van slachtoffers uit de Eerste Wereldoorlog; op het rechtse paneel de namen van overledenen uit de Tweede Wereldoorlog. We realiseren ons dat aan Nederlandse zijde gelukkig geen slachtoffers uit de Grote Oorlog zijn te betreuren, louter vanwege de neutrale rol die Nederland innam tussen 1914 en 1918.

Berkel
We lopen het gehucht uit en kruisen even later de Berkel. Het riviertje ontspringt in Duitsland, stroomt door de Achterhoek en mondt bij Zutphen uit in de IJssel. Tot halverwege de vorige eeuw zorgde de Berkel geregeld voor wateroverlast en werd het riviertje gekanaliseerd. Van waar wij lopen mag de beek vrijelijk meanderen.

Tientallen grenspalen
Langs de Nederlands-Duitse grens staan twee reeksen grenspalen. De eerste reeks begint bij Vaals met het nummer 193 en gaat tot aan Overdinkel met het nummer 862. (Nummer 1 van die grens ligt in het Luxemburgse Schengen). De tweede reeks begint bij Overdinkel met het nummer 1 en loopt helemaal in het noorden tot aan het Groningse Nieuwe Statenzijl met het nummer 203. De grenspalen dateren van 1818 (Nederlanden en Pruisen) respectievelijk 1824 (Nederlanden en Hannover).

Jachthutten
Als we een foto maken van een grenspaal, schiet een haas ervandoor. Het dier ziet ons kennelijk en niet geheel ondenkbaar aan voor jagers. In de regio wordt volop geschoten op wild, getuige de jachthutten die we vandaag zullen passeren. Maar vandaag overheerst de stilte. Het enige geluid wordt veroorzaakt door fluitende vogels en zoemende insecten. Half juli is de zomer al weken bezig en de natuur ver vooruit. Bomen verliezen hun loof alsof de herfst al is ingetreden. Bramen kunnen bijna worden geplukt. Maïs staat manshoog. De route van het Noaberpad nadert de geasfalteerde weg naar Zwilbroek waarover nu en dan fietsers en auto’s rijden. Dat weerhoudt een reetje er niet van ons even in de ogen te kijken om vervolgens zijn weg te vervolgen. In Zwilbroek, op het kruispunt van de Winterswijkseweg en de Vredenseweg heerst zowat een zondagse drukte met oudere echtparen op fietsen met trapondersteuning of auto’s met Nederlandse dan wel Duitse kentekens. Wij zijn er de enige wandelaars.

Kloppen
We vervolgen onze weg, steken de grens over en lopen Nordrhein-Westfalen binnen. We laten Zwilbroek achter ons dat nu als Zwillbrock verdergaat.
Wat ooit het cultuurmonument ‘Kloppendiek’ vormde, is nu een gelijknamig hotel-restaurant. Op het erf van de uitspanning begint het eeuwenoude met eiken geflankeerde kerkpad in de richting van het Achterhoekse Groenlo, enkele kilometers verderop. Ten tijde van de Reformatie gebruikten de Nederlandse kloosterzusters, de zogenaamde Kloppen, het kerkpad naar de toenmalige noodkerk. Op die plek is in de eerste helft van de achttiende eeuw de barokke Sint-Franciscuskerk gebouwd, als onderdeel van het Minorietenklooster.

Flamingo’s
Het is zondag. Na een bezoekje aan de katholieke Sint-Franciscuskerk zoekt men een plekje op het overvolle terras van de biergarten. We laten het bier nog even staan en wandelen naar het einddoel van onze etappe. Enkele honderden meters verder ligt het Zwillbrocken Venn. Naar verluidt broeden daar sinds begin jaren tachtig in de vorige eeuw elk jaar flamingo’s. Die willen we met eigen ogen zien!

Lees hier het artikel over onze Noaberpad-ervaringen in de provincie Groningen.

Juli 2018

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.