Muziek als Loopvitaminen

Tekst: Paul Hesp    Foto's: Paul Hesp

Artikel

Print Friendly

Wandelen en muziek, het is een fijne combinatie: met in-ear, on-ear of over-ear hoofdtelefoons lekker doorlopen. Of gewoon zonder hulpmiddelen: met de muziek die al in je hoofd zit. De redactie vroeg medewerkers naar hun ervaringen met muziek terwijl je loopt. Paul Hesp bijt met zijn innerlijke Über-ich het spits af. 

 

Tijdens wandelingen heb ik in mijn hoofd een soort muzikaal Über-ich. Er zijn nummers met een loopritme en nummers die een omgeving of sfeer reflecteren, maar vaak is er geen relatie met het wandelen. De tegenstelling tussen wat ik hoor en waar ik ben kan zelfs regelrecht bizar zijn.

Mijn vader hield aan de Tweede Wereldoorlog een flinke tik over: hij was BBC-gek. Ik ben dus opgegroeid met Engelse radioprogramma’s, die ik als jochie niet verstaan kon maar die desondanks (of juist daarom) een enorme indruk op me maakten. Na ruim een halve eeuw heb ik de herkenningsmelodie van twee programma’s nog in mijn hoofd: Music While You Work (in Nederland hadden we Arbeidsvitaminen) en het hoorspel The Archers, An Everyday Story Of Country Folk. Als ik door een traditioneel Brits heggen- en heuvellandschap loop komt de tune van het laatstgenoemde programma, Barwick Green van de verder vergeten componist Arthur Wood, automatisch naar boven. Logisch: het pastorale ligt er in Barwick Green dik bovenop, en muziek in loopritme stimuleert de beweging.

Luister naar Arthur Wood Barwick Green: www.youtube.com/watch?v=wNEawM6vZf4

Cadettenmars en Vierdaagse
Later legde ik de basis voor mijn wandelcarrière als infanteriecadet, begeleid door de Cadettenmars van de cadetten Harmans en Spoor, die evenmin tot de grote componisten gerekend worden (Spoor heeft wel de geschiedenisboeken gehaald, als de man die later probeerde Indonesië op de nationalisten te heroveren). Toch ging de infanterieklas met vlag, wimpel en blaren door de finish van de Vierdaagse op de maat van hun mars. Die Cadettenmars begeleidt me nog steeds, maar alleen als de wandeling ook een bepaalde sfeer heeft: de ‘hersenradio’ speelt dit nummer als ik aan het eind van een pittige wandeling een kroeg binnen bereik weet.

Zonder zang de pa-ha-ha-den op
Loopritme, lokatie en sfeer spelen dus een rol in de keuze van het hersenradiorepertoire – waarbij de keuze niet door mij gemaakt wordt maar door een soort muzikaal Über-ich dat ook de radio aan- en uitzet. Nummers in loopritme zijn er overigens niet veel (Gerry Mulligan’s Walking Shoes hoort tot de voor de hand liggende uitzonderingen), en dat geldt ook voor zang. In mijn vroege wandeljaren begeleidde het slepende gebonk van Yellow Submarine mijn sjouwpartijen door Wales. Tegenwoordig hoor ik Hot Asphalt van de Dubliners als het tempo erin zit, en bij afzien Bessie Smith’s Mama’s Got the Blues of Duke Ellington’s The Mooche – de opname van oktober 1928 met vocal van Baby Cox, om precies te zijn.

Luister naar Duke Ellington – The Mooche:www.youtube.com/watch?v=m_-IpeU2Su4

Zonder loopritme
Verder wordt er de pa-ha-ha-den op en la-ha-ha-nen in niet gezongen. In West Schotland speelt de radio weliswaar geregeld het Peat Fire Smooring Prayer, maar dit prachtige oude lied heeft, zoals de naam doet vermoeden, geen wandelritme. Het is wel lokatiegebonden, net als Barwick Green. Sfeer- èn lokatiegebonden maar niet in loopritme zijn de orkestsuite uit Het Sluwe Vosje van Leoš Janáček, die alleen gespeeld wordt bij mooi weer in Middeneuropees heuvelland, Grieg’s Uit Holberg’s Tijd, idem in de Noorse bergen en het derde deel van Schumann’s Pianoconcert (bosbeken in het Oostenrijkse Waldviertel).

Luister naar Edvard Grieg – Uit Holberg’s Tijd: www.youtube.com/watch?v=1J_U1TeYpYQ&feature=related 

Met Stones bergafwaarts
Dat is het hele repertoire dat via ritme, sfeer of lokatie een voor de hand liggende band met het lopen heeft. Je zou het programmatische muziek kunnen noemen. De meeste muziek die ik via de hersenradio hoor – de hele collectie omvat ruim dertig stukken en verandert weinig – heeft die band niet, maar is ook weer geen absolute muziek. Pop is er niet bij. Ik ben in 1970 uit een Rolling Stones concert weggelopen omdat ik me verveelde: ik was voor muziek gekomen, niet voor bezwijmde meisjes en loeiende versterkers. Daarna is het met pop alleen maar bergafwaarts gegaan.

Met Bach bergopwaarts
Bergopwaarts gaat het daartegen prima met Bach, bijvoorbeeld het Wohltemperierte Klavier, of Stravinsky’s Petroesjka. Dat is toch aardig ritmische muziek? Jawel, maar wat ik ervan hoor heeft geen marsritme – zelfs Reinhold Messner kan nooit het tempo van de Russische Dans uit Petroesjka gehaald hebben. Ritme is wel het verbindende element in deze categorie, die ook jazz (Duke Ellington, Count Basie, Coleman Hawkins, Charlie Parker), Sweelinck, Bartók en Stravinsky’s Vuurvogel en Sacre du Printemps omvat. Een curieuze bijdrage in wisselend tempo wordt geleverd door Elgar’s Enigma Variations: Variation V, R.P.A. – van de overbekende variatie IX, Nimrod, geniet ik ondanks de buitensportassociatie (‘een geweldig jager voor het aangezicht des HEEREN’, Genesis 10:9) alleen binnenshuis.

 
Luister naar Edward Elgar – Enigma Variations: Variation V. R.P.A.: www.youtube.com/watch?v=DZVGuu8QESc

Drank en drugs
Soms is de tegenstelling tussen wat ik hoor en waar ik ben of wat ik doe regelrecht bizar: zo zijn diverse nummers van de bebop-saxofonist Charlie Parker deel van het vaste repertoire voor de Schotse westkust – lokatiegebonden dus, maar volkomen vreemd aan de lokatie. Ik heb in mijn jonge jaren nogal wat tijd in jazzclubs doorgebracht, waar frisse lucht en bewegingsruimte onbekend waren; drie van de vijf mannen die tijdens Parker’s onvergetelijke Massey Hallconcert door Hot House raasden hebben zich met drank en/of drugs ten gronde gericht. Niet direkt muziek die je verbindt met het oude motto van de Fédération française de la randonnée pédestre: ‘un jour de randonnée, cinq jours de santé’ – een dag wandelen, vijf dagen gezondheid. En daar geloof ik toch heilig in.

Wat hoort U tijdens een wandeling  in uw hoofd? Reacties welkom op: Redactie@devrijewandelaar.nl

Suite uit Het Sluwe Vosje, deel 1: www.youtube.com/watch?v=l_FDSHPFlGA

 Count Basie – One O’Clock Jump:  www.youtube.com/watch?v=08jyOwx96Ig&feature=related

Peat Fire Smooring Prayer: www.youtube.com/watch?v=Kt3mcnwzYZw%20(vanaf%205.15)

 Igor Stravinsky – Russische Dans uit Petroesjka:

www.youtube.com/watch?v=fh_-DZHdWbo&feature=related

Béla Bartók – Muziek voor Snaarinstrumenten, Slagwerk en Celesta:

www.youtube.com/watch?v=ZFTGdFuUdAU

Edvard Grieg – Uit Holberg’s Tijd: www.youtube.com/watch?v=1J_U1TeYpYQ&feature=related

 Charlie Parker Quintet – Scrapple from the Apple: www.youtube.com/watch?v=c-69SscIpC8

 

2012

Eén reactie

  1. Heel interessant om te lezen en te horen!
    Ik had er al eens wat van Paul over gehoord.
    Fijne site.
    groet,
    Maria

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.