Meren, muggen en monumenten

Tekst: Liesbeth Vermeulen    Foto's: Liesbeth Vermeulen/Mathilde Norg

Kaart

Praktische informatie

Route
De beschreven route is als gratis A-4’tje bij toeristenbureaus te verkrijgen. Andere routes staan in deze gidsen. Leuk en afwisselend, ‘geen 13 in een dozijnroute’. Prima met kinderen te doen (niet al te klein).

Gidsen
Algemene reisgidsen over dit gebied zijn hier te bekijken of te bestellen.

Tip
Gebruik Deet tegen muggen. Ook al is het warm weer, draag een lange broek en een shirt met lange mouwen. Geen open sandalen!

Horeca
Onderweg is geen horeca, ook niet bij Brattfallet. In Nederland had er zeker een snackkar gestaan. Neem daarom voldoende drinken en eten mee.

Vervoer
Zweden is echt een land voor de auto, ook al is er redelijk openbaar vervoer.

Overnachtingen
Er is een camping in Ekshärad. In het gebied wonen veel Nederlanders die vakantiehuizen verhuren. Ook zijn er B&B’s en hotels. Zie www.varmland.nl.


Artikel

Print Friendly

‘Het is een avontuurlijke wandeling’, zegt de jongen van het toeristenbureau in Zweden na enig nadenken op mijn vraag wat voor soort route het is. Onderweg kunnen bruggen vernield zijn door de hevige regenval van de afgelopen weken, dan moeten we maar terugkeren, adviseert hij.

We zijn in Ekshärad in Värmland, midden-Zweden, op de lijn Stockholm – Oslo in een gebied grenzend aan Noorwegen. Het klassieke beeld van het Zweedse landschap dat ik heb, klopt hier helemaal: uitgestrekte bossen, rivieren, meren, het glooiende groene land bespikkeld met houten huizen in die prachtige falunrode kleur. Af en toe een dorp met een kerk en een supermarkt die alles in zich verenigt: apotheek, geldautomaat, koffieshop en soms het toeristenbureau.

Pipi Langkous
Verreweg de meeste Zweden hebben een vrijstaand houten huis, meestal rood geschilderd, maar soms geel of wit. Sommige huizen lijken uit een Pipi Langkousfilm afkomstig: een villa met opengewerkte houten versierlijsten, erker en balkonnetje. Een flinke lap grond eromheen en een stuga (betekenis varieert van hut tot huisje) completeren het geheel. Van echt tuinieren houden ze hier niet, een mooi strak gazon is het ideaal. Af en toe met een zitmaaier eroverheen en klaar. De huizen en dorpen zien er piekfijn onderhouden uit. Maar we zien weinig Zweden relaxen in de tuin of op hun veranda.

 

In Värmland zijn huizen te koop voor prijzen waar Nederlanders alleen van kunnen dromen.

Landgenoten
Neem deze advertentie:

‘Te koop: Zweeds Pipi Langkoushuis, ideale vakantiewoning midden in de natuur! Woning is kant-en-klaar en gemeubileerd. Verwarming middels radiatoren of vier houtkachels. Water eigen bron. Woningoppervlak ongeveer 150 m2, grondoppervlak 7300 m2. Bijgebouw/werkruimte, houtopslag, berging. Woning ligt op 300 meter van een groot meer. Prijs: 47.500 euro.’

Veel landgenoten hebben hier dan ook een huis gekocht om zelf te gaan wonen of te verhuren als vakantiewoning. Wij zijn hier voor het eerst en gaan het landschap te voet verkennen. Onze route begint zo’n twaalf kilometer ten noorden van Ekshärad, bij Brattfallet (waterval). Afhankelijk van of je ook naar de waterval gaat en de extra lus hier naar toe neemt, is de afstand 8 tot 10 kilometer.

Sneeuw
Verdwalen is vrijwel uitgesloten, op zowat elke boom is een rode stip geschilderd. We lopen door de kloof van Halgån, met de waterval, en door het stroomgebied en de vallei van de rivier Vångan. Op deze dag van boven de 25 graden is het heerlijk dat we meestal beschermd worden door het bladerdak van de naald- en berkenbomen. Het grijze mos op de grond lijkt op de laatste resten vies geworden, bijna gesmolten sneeuw. We overwinnen flinke hoogteverschillen, soms met behulp van steile trappen. Bovenin de vallei kijken we tientallen meters naar beneden, naar de rivier. Het snelstromende water met rotsblokken ziet er, vermoedelijk door het aanwezige ijzererts, roodbruin uit.

De boomwortels in het smalle pad, aanvankelijk kleine obstakels, blijken later handige opstapjes. Dat het hier overdadig geregend heeft, is overduidelijk. Zelfs de planken die zijn neergelegd over het drassige pad (twee smalle naast elkaar), verdwijnen door ons gewicht onder water. Door het hemelwater is de grond hier en daar weggespoeld en zijn er bomen over het pad gevallen. Dat maakt de route –onbedoeld – nog avontuurlijker. Af en toe is het puzzelen hoe we onder of over de stammen het pad kunnen vervolgen. Halverwege terugkeren is natuurlijk geen optie!

IJstijd
We klauteren over keien, dan weer lopen we lekker rechte stukken om even uit te rusten. Onderweg staan diverse borden met plaatjes over het geologisch interessante gebied, helaas alleen in het Zweeds. Restanten van de laatste ijstijd van ruim negenduizend jaar geleden zijn hier nog in het landschap te zien. Oude rivierbodems, zandduinen, het is een paradijs voor geologen. Het bruggetje over de Vångan blijkt niet ingestort, gelukkig. Even later maken we een uitstapje (even van de route af) naar de ‘grote rivier’, de Klarälven. Vlotten met tentjes en toeristen erop glijden voorbij. Een dag of een hele week de rivieren of meren bevaren is hier een van de meest populaire vakantiebestedingen. Van noord naar zuid snijdt de Klarälven de provincie doormidden.

De beloofde bevers treffen we niet aan, helaas. Onderweg komen we niet één andere wandelaar tegen, ondanks deze zonnige zomerdag. Muggen, horzels en rode mieren kruisen ons pad des te vaker. Vooral de muggen maken verdacht weinig lawaai, maar prikken des te gemener. Later die nacht worden we wakker van de jeuk aan voeten en handen. Er zijn duidelijk meer muggen dan mensen in Zweden…
Bij terugkeer in Ekshärad (1100 zielen), heb ik nog energie over voor een bezoek aan de prachtige kerk en het ontroerend mooie kerkhof, met uitzicht op de Klarälven, stromend in de vallei. De houten kerk dateert van begin 1700 en is ongelooflijk goed onderhouden. De buitenkant afgewerkt met typische falunrode schaliën, die onder taps toelopen. Eeuwenlang was in Zweden de Evangelisch-Lutherse kerk dominant. Pas sinds het jaar 2000 zijn kerk en staat officieel gescheiden. Binnen zijn er prachtige plafond- en muurschilderingen en glas-in-loodramen te bewonderen plus een doopvont uit de 13de eeuw.

Het kerkhof bevat een plaatselijke schat: honderden fraaie smeedijzeren grafmonumenten in de vorm van een levensboom met ‘bladeren’, een oudchristelijk symbool van het eeuwige leven. De blaadjes zijn losse delen en klingelen in de wind. Weliswaar werd de grondstof ijzererts in deze regio gewonnen, toch was het rond 1700-1800 een teken van welstand om een dergelijk monument te laten maken. Omgerekend lag de prijs toen immers rond de 1500 euro! Plaatselijke smidsen drukten hun persoonlijke creatieve stempel op de ontwerpen. De traditie bestaat overigens nog steeds: per jaar worden een dergelijk vijftig smeedijzeren ‘bomen’ gemaakt en geëxporteerd.

Ik voeg me bij het gezelschap dat op een terras is neergestreken. Als beloning voor de inspanningen nemen we een biertje. De prijs van zowat negen euro voor een halve liter hebben we er graag voor over!

Falunrood
De naam komt van de typische kleur in de kopermijnen bij de Zweedse stad Falun. Al sinds 1255 wordt dit pigment gewonnen uit ertsafval. In Zweden wordt nog loodhoudende falurödfärg verkocht, in Nederland is invoer en gebruik daarvan verboden. Deze verf wordt traditioneel gebruikt voor hout vanwege de conserverende componenten.

IJstijd
Zweden was tot 10.000 jaar geleden bedekt onder een ijslaag van twee tot vier kilometer dik. Toen het land dat ijs niet meer hoefde te dragen omdat het langzaam verdween, begon het te stijgen. Sindsdien is het noorden van Zweden maar liefst 200 meter gestegen, het zuiden 50 meter. Die stijging gaat – vooral in het noorden – nog steeds door.

Värmland ligt in Svealand, een van de drie landschappen van Zweden. Het gebied is heuvelachtig en in het westen liggen bergen tot 1795 meter hoogte. Deze bergen zijn populair bij de wintersporters. In dit deel van het land verdwijnen de loofbomen, maar hier en daar is nog wel een eik zichtbaar. In de naaldbossen liggen zwerfkeien die getuigen van de laatste ijstijd. Het smeltwater in de meren is behoorlijk koud.

2012

3 reacties

  1. Jaren geleden ben ik tijdens een vakantie ook in Eksharad geweest. De herinneringen komen weer boven. Wat een mooi land is Zweden toch!
    Heerlijk om daar te wandelen.
    Leuk om dit stukje te lezen. Duidelijke beschrijving.
    Mooie site.

  2. Ter aanvulling op de prima beschrijving hierboven: inmiddels (zomer 2014) zijn er langs de route nieuwe borden met geologische informatie geplaatst. De informatie is weergegeven in 3 talen: Zweeds, Engels en Duits. Op enkele mooie uitzichtspunten staan ‘ windschermen’, een soort open schuilhut. Op bepaalde plaatsen is een korte alternatieve route aangegeven voor het geval dat het water te hoog staat. Meeste kans op een ‘mooie’ (indrukwekkende) Brattfallet (waterval): einde voorjaar / begin zomer. Na Eksharad richting Byn rijden en je komt vanzelf de borden naar de waterval tegen. Daar beginnen ook de 3 wandelroutes.
    Veel plezier!

  3. Is dit huis nog steeds te koop?

    Groet Maria

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.