De charmes van het kleine zusje

Tekst: Leo Oele    Foto's: Heleen Oele

Praktische informatie

Gidsen en kaarten
Bij het Flevo-landschap, de beheerder van het gebied, zijn gratis brochures verkrijgbaar over de Lepelaarplassen en het Vaartsluisbos/Wilgeneiland/Wilgenbos, met routebeschrijving en -kaartjes.
Almere, cultuurhistorische route nr. 55 van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten, Amersfoort, 2006.
Stadsplattegrond Almere, schaal 1: 13.000. Falkplan. Wilt u de kaart bekijken of bestellen, klik dan op Plattegrond Almere.

Adressen
Flevo-landschap/bezoekerscentrum De Trekvogel, Oostvaardersdiep 16, Almere, www.flevolandschap.nl. Tel. 0320-286 111. Van juli t/m september dagelijks geopend van 12-17 u, van maart t/m juni: weekend 12-17 u, van oktober t/m februari: weekend van 12-16 u.

Horeca
Aan de Noorderplassen, even terzijde van de wandelroute, ligt restaurant Boathouse, Noorderplassenweg 150, tel. 036-5305 000, www.boathouse.nl.


Artikel

Print Friendly

In de observatiehut De Lepelaar is het indrukwekkend stil. De sfeer is haast gewijd. Vandaag heeft de vogel zich nog niet laten zien, maar enkele dagen terug is hij gesignaleerd: de zeldzame ringsnaveleend, oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika, nu neergestreken in de Lepelaarplassen in Almere.

Dit natuurgebied is het kleine zusje van de uitgestrekte Oostvaardersplassen, iets verderop in Zuidelijk Flevoland. Toch weten ook de minder uitgestrekte Lepelaarplassen de aandacht van veel natuurliefhebbers en wandelaars te trekken, zoals blijkt uit de grote toeloop voor de ringsnaveleend. De rosse stekelstaart is ook zo’n zeldzaamheid.

De Realiteit
Het duurt even voordat op deze wandeling de natuur aan de orde komt. Eerst staat ons een portie architectuur en recreatie te wachten. Twee kantoortorens typeren door hun vorm en kleur het zakencentrum bij het station Almere Centrum. De Carltontoren is met zijn 120 meter meteen het hoogste bouwwerk van Flevoland. Langs de Waterwijk uit de jaren tachtig komen we in het gebied van de Noorderplassen, de overgang tussen het Almeerse stadscentrum en de natuur van de Lepelaarplassen. Water, stranden, ligweiden en visplaatsen, zo wil de dagrecreant het. Aan de oost- en westkant van de Noorderplassen staan huizen, vooral bestemd voor mensen die hechten aan wonen aan het water met als het kan een boot(je) voor de deur. Achttien architecten hebben zich uitgeleefd op De Realiteit, een experimenteel woonwijkje, dat u op deze wandeling niet kunt ontgaan. Voor deze ene keer werden bij het ontwerp de gebruikelijke bouwregels opzij gezet. De excentrieke bouwsels zouden tijdelijk zijn, maar na een kwart eeuw staan ze er nog.

Zandwinning
Anders dan de Oostvaardersplassen ontstonden de Lepelaarplassen uit zandwinputten voor de aanleg van de Oostvaardersdijk. Die putten waren al gegraven voordat Zuidelijk Flevoland in 1968 droogviel. Rondom de putten ontkiemden op grote schaal riet en wilgen. De plassen kregen hun huidige naam, toen in 1971 de eerste broedende lepelaars werden gezien. Inmiddels is het een belangrijk broed-, rust- en foerageergebied voor water-, weide- en moerasvogels geworden. Zo strijken er eenden, ganzen en reigers neer in velerlei soorten, om maar te zwijgen van de aalscholvers; hun aantal loopt zelfs in de duizenden. Voor een mooi inkijkje in dit vogelparadijs is een bezoek aan de observatiehut De Lepelaar een aanrader, bereikbaar vanaf onze route via een graspad, dat door een moerasbos slingert. Voor de minder geroutineerde vogelaars hangt in de hut een grote overzichtsfoto van de dertig soorten vogels, die in en om de Lepelaarplassen voorkomen.

Natte Graslanden
Rondom het natuurgebied loopt een fiets-/wandelpad, dat aan de ene kant uitzicht biedt op de Noorderplassen en het silhouet van Almere Stad en aan de andere kant door middel van twee observatiepunten de Natte Graslanden van de Lepelaarplassen in beeld brengt. Hier zijn greppels en ondiepe sloten aangelegd voor foeragerende watervogels. Naast lepelaars en zilverreigers zijn brand- en kolganzen, kleine zwanen en roerdomp er vaste bezoekers.
Het pad volgt daarna de Oostvaardersdijk. Zeilschepen glijden statig over het Markermeer. De zogeheten kwelzone en kwelplas onder aan de dijk oefenen een sterke aantrekkingskracht uit op uiteenlopende soorten watervogels. Ook vliegen er geregeld roofvogels als de bruine en blauwe kiekendief rond. Het gebied wordt gevoed door kwelwater vanuit het Markermeer dat onder de dijk door sijpelt.

Schuilkelders
Al van kilometers ver zien we boven de dijk de witte kolos uitsteken van het gemaal De Blocq van Kuffeler, waar de twee hoofdwatergangen van de polder, de Hoge en Lage Vaart, bij elkaar komen. Destijds maalde het in één jaar Zuidelijk Flevoland droog. Tegenover het gemaal ligt een bijzonder woonbuurtje, oorspronkelijk het werkeiland voor de inpolderaars. Het werd beschouwd als een strategisch punt en daarom werden atoomschuilkelders onder de woningen gebouwd. Het was immers midden in de Koude Oorlog. Een werkkeet werd later gebruikt als het bezoekerscentrum De Trekvogel voor de Lepelaarplassen. Om trekvogels zoveel mogelijk tegemoet te komen is aan de rand van de Lepelaarplassen een speciaal graslandje aangelegd. Als het in de winter en het vroege voorjaar onder water staat, wemelt het van de vogels. In de zomer zorgen grazende paarden ervoor dat het grasland niet dichtgroeit met riet.

Wilgenbos

Vanaf de Oostvaardersdijk lopen we het Wilgenbos in, ook ontstaan rondom enkele zandwinplassen. Dat de wilgen zich hier zo spontaan en uitbundig hebben kunnen ontwikkelen is te danken aan overgewaaide zaadpluizen en uitgelopen wilgentenen, waarvan de draagmatten onder de zware dijken werden gemaakt. Tot tientallen meters hoog reiken de bomen nu. Met de lage struiken vormen ze een ondoordringbaar woud, alleen toegankelijk via een kronkelend graspad. Door het bos stroomt een vaart, die verder gaat door een ecologische zone naar de nabijgelegen Oostvaardersplassen. Sporen van de knaagactiviteiten van de bever zijn gemakkelijk te vinden. Een houten brug brengt ons over de Lage Vaart naar het Wilgeneiland, waar schietwilg, geoorde wilg, amandelwilg en boswilg het beeld bepalen. Aan het einde is een open terreintje met knotwilgen, waar orchideeën jaarlijks de kop opsteken.

Balsempopulier
De Vaartsluis, waarover een passage ligt voor voetgangers en fietsers, verbindt de Hoge en Lage Vaart en geeft toegang tot het Vaartsluisbos. Heeft het Wilgenbos in vele opzichten het karakter van een oerbos, het Vaartsluisbos met zijn kaarsrechte schelpenpaden en strakke bospaadjes is duidelijk afkomstig van de tekentafel. Maar wie er na dertig jaar wandelt, wordt – vlakbij de stedelijke bedrijvigheid – getroffen door de rust, het gezang van de wielewaal, het door de hoge boomkruinen gefilterde licht en de exotische geur van de balsempopulier.


Route

Deze rondwandeling is 21 km lang; exclusief een ommetje door het Wilgenbos van 3 km. De route begint en eindigt bij het NS-station Almere Centrum en loopt over merendeels verharde paden en een beperkt aantal schelpenpaden, graspaden en graskades. Veel van de verharde paden worden ook door fietsers gebruikt.

Routebeschrijving
Vanaf aankomstperron station Almere Centrum trap af naar hal, uitgang links (Zakencentrum), Churchillweg, die overgaat in Churchillpad, onder viaduct door (Maaspoort), Maaspad, op kruispunt Schinkelpad na school LA, busbaan oversteken, eerste brug RA (Waterpasbrug), meteen na brug rechtsaf over fietspad (Madisonpad), na 700 m in bocht bij tennispark LA Realiteitpad met brug over Hogering, aan einde Realiteitpad RA langs Noorderplassenstrand, RD Von Draisweg, over brug en bij bankje LA Trekvogelweg, na Schateilandbrug RA Trekvogelpad, over Trekvogelbrug en na 300 m LA naar observatiehut De Lepelaar. Terug naar Trekvogelbrug en meteen na brug RA Lepelaarpad, over Lepelaarbrug en langs observatiehutten De Kiekendief en De Oeverloper naar Oostvaardersdijk, RA, dijk volgen en bij bezoekerscentrum De Trekvogel RD, over brug en na gemaal RA Wilgenpad (voor rondwandeling Wilgenbos paaltjes volgen), Lage Vaart over via houten brug, LA Wilgeneiland, over sluis naar Vaartsluisbos, schelpenpad volgen langs Hoge Vaart naar viaduct onder Buitenring, meteen daarna RA dijkpaadje op en via fietspad en brug naar Kaviaarstraat, onder viaduct door van Karperweg, fietspad (Madisonpad) langs volkstuinen en tennispark, bij bocht Realiteitpad LA. Terug naar station Almere Centrum (omgekeerde richting heenweg).


 

Februari 2012 (geactualiseerde informatie; oorspronkelijke artikel uit: Augustus 2010)

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.