De achtertuin van Utrecht

Tekst: Karin Thomas    Foto's: Karin Thomas

Kaart

Praktische informatie


Bereikbaarheid

Je kunt de oude NS-wandeling ‘Amelisweerd’ volgen; een beschrijving staat op verschillende sites (zie verwijzingen). Deze wandeling loopt tussen de stations Utrecht Centraal en Bunnik en is ongeveer 12 of 15 km lang. De gelopen rondwandeling (zie kaartje) is een kleine 12 km.
Vanaf Utrecht Centraal kun je met lijn 41 (of 43) van Connexxion naar de haltes van Oud- Amelisweerd of Rhijnauwen.

Horeca
Theehuis Rhijnauwen – veel zitruimte, met groot terras aan het water, groot terras (grind) bij het café en veranda in het nieuwe gedeelte aan de achterkant; specialiteit pannenkoeken. Kan heel erg druk zijn.
Poortgebouw Rhijnauwen (hoort bij Stayokay Bunnik); kleine gelagkamer; kleine kaart; prettige terrassen bij het kasteel Rhijnauwen. NB. De eetzaal van de Stayokay is in het kasteel.
De Veldkeuken (Koetshuis Oud-Amelisweerd) – Naast kasteel Oud-Amelisweerd; met eigen producten en winkeltje.
‘Vroeg’ is een nieuw café-restaurant bij de bushalte Oud-Amelisweerd, waar ze ook brood bakken en verkopen in een eigen winkel.

Bezoek kastelen
Nieuw-Amelisweerd is een woongebouw (met appartementen) en kan niet bezocht worden; de wandelpaden lopen er dicht langs.
Oud-Amelisweerd is binnen erg goed bewaard gebleven o.a. het Chinese behang is beroemd. Tot dit jaar was het huis niet vaak te bezichtigen. In het voorjaar 2014 opent het nieuwe museum Oud-Amelisweerd met o.a. de Armandocollectie.
Rhijnauwen – Stayokay Bunnik – is de oudste jeugdherberg van Nederland; naast het poortgebouw zijn er ook nog extra slaapgebouwen. Het kasteel wordt ook vaak gebruikt voor trouwerijen e.d.

Websites – wandelingen, landgoederen en horeca
Sites met de tekst van de oude NS-wandeling en foto’s onderweg: http://www.wandelzoekpagina.nl/ns/verdwenen/amelisweerd.php#
http://www.nlwandel.nl/Album/NS-Amelisweerd%20(Utrecht-Bunnik)/index.html

Korte wandelingen vanuit Theehuis Rhijnauwen:
http://www.wandelenutrecht.nl/Wandelkaart/Home.html

Over de Hollandse Waterlinie en het Waterliniepad:
www.hollandsewaterlinie.nl

Over de rivier de Kromme Rijn:
http://krommerijn.oudhouten.nl/
http://nl.wikipedia.org/wiki/Kromme_Rijn

De landgoederen Amelisweerd (Oud- en Nieuw-) en Rhijnauwen:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Amelisweerd
http://nl.wikipedia.org/wiki/Oud-Amelisweerd
http://nl.wikipedia.org/wiki/Nieuw-Amelisweerd
http://nl.wikipedia.org/wiki/Rhijnauwen

voorlopige website Museum Oud-Amelisweerd (eind 2013/begin 2014):
http://moa.nl/Temp

Horeca:
http://www.theehuisrhijnauwen.nl/
http://www.stayokay.com/nl/hostel/utrecht-bunnik
http://www.veldkeuken.nl/index.php?c=4
http://www.vroeg.nl/


Artikel

Print Friendly

Als iemand me vraagt waar je leuk kunt wandelen vlakbij Utrecht is mijn eerste reactie steevast één van de kreten: ‘Amelisweerd’, ‘Rhijnauwen’, ‘langs de Kromme Rijn’! Benamingen voor dat gebiedje ten oosten van Utrecht, waar je zelfs vanuit het centrum naartoe kunt lopen, steeds het water volgend. Het is niet nieuw, het is niet origineel, het kan er heel druk zijn, maar het blijft een verrassende en vriendelijke groene oase, zo dicht bij de stad.

Ik was 10 jaar en liep met mijn oudste zus, die al in Utrecht studeerde, over een smal pad langs het water. Een jaagpad, heette dat, legde ze uit. En we gingen helemaal naar Rhijnauwen, pannenkoeken eten! Eerst langs weilanden en over smalle, hoge houten bruggetjes, toen door bos en aan de overkant van het water stond een groot wit huis. En toen weer langs een weiland, waar betonnen bunkers in stonden. En over een brug, door een poort. En toen zaten we op een grasveld aan het water bij een houten café en dat was het pannenkoekenhuis. En terug gingen we met een bus, lijn A, die reed alleen in de zomermaanden…

Kromme Rijn
Er is veel veranderd sinds die tijd, maar die wandeling – langs de Kromme Rijn – kun je nog steeds maken. De Kromme Rijn is een rivier, die slingert tussen de Nederrijn bij Wijk bij Duurstede en het centrum van de stad Utrecht, waar hij uitmondt in de Stadsbuitengracht. In één van de laatste grote ‘slingers’ voor de stad liggen de twee landgoederen Amelisweerd en Rhijnauwen naast elkaar en vormen samen een bosgebied te midden van weilanden en grienden. Dit gebied, dat ligt tussen de A27 in het westen, het universiteitscentrum De Uithof in het noorden en Bunnik in het oosten wordt verder gekenmerkt door onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, zoals het fort Rhijnauwen en de bunkers in de weilanden en het bos. Het fraai gelegen en populaire Theehuis Rhijnauwen is in 1921 geheel in hout opgetrokken omdat in het schootsveld van een fort de bebouwing in geval van oorlog moest kunnen worden verwijderd.

Geschiedenis
De landgoederen kennen een geschiedenis vanaf de dertiende eeuw en werden in de zestiende eeuw erkend als ridderhofsteden. Dat waren kastelen en huizen in de omgeving van Utrecht waarvan de bewoners zich ridder mochten noemen en die een functie konden hebben in het bestuur van de regio. Het landgoed Amelisweerd is ooit gesplitst in Oud- en Nieuw-Amelisweerd. Het huidige kasteel Oud-Amelisweerd stamt uit 1770, de witte villa van Nieuw-Amelisweerd uit 1682 en het hedendaagse kasteel Rhijnauwen is grotendeels in de achttiende eeuw gebouwd. Alle drie zijn rijksmonument. In de met wandelpaden doorkruiste bossen zijn nog zichtlijnen en lanen te herkennen en de invloed van de uitgebreide parkbossen en landschapstuinen die in de zeventiende en achttiende eeuw zijn aangelegd. Ook de geschiedenis van de weilanden en de boerderijen gaat zeker terug tot deze tijd, toen een deel van de landgoederen verpacht was en er weilanden werden aangelegd in de lagere, nattere delen. In het begin van de twintigste eeuw heeft de gemeente Utrecht de landgoederen gekocht van de toenmalige eigenaars.

En altijd het theehuis
Vele malen na die eerste keer met mijn zus heb ik de wandeling langs het water gemaakt met familie, vrienden en vriendinnen, geliefden, kennissen, collega’s, grotere en kleinere gezelschappen, en in alle jaargetijden. Ondertussen woonde ik zelf in Utrecht. Er kwamen meer varianten bij, kortere en langere wandelingen. We gingen ook wel op de fiets of – dat werd ook een jaarlijkse traditie – met de kano. We deden voor het eerst in ons leven mee met een demonstratie toen de A27 aangelegd zou worden door ‘onze achtertuin’ en we durfden bijna niet te gaan kijken toen de weg er toch kwam. We hebben verjaardagen gevierd op één van de grasvelden bij het theehuis en vrijgezellenfeestjes aan de oever van de Kromme Rijn. En niet te vergeten een familieweekend in de prachtige jeugdherberg – pardon Stayokay – in kasteel Rhijnauwen. Het jaagpad werd breder, de bruggetjes werden vernieuwd, maar de bunkers bleven. Universiteitscentrum De Uithof groeide en de flats rijzen op uit de weilanden rechts van ons als je vanaf het theehuis via de verharde weg terug loopt naar Utrecht. Er zijn meer plekken gekomen waar je wat kunt eten en drinken. Maar vaak belanden we toch weer bij het theehuis, altijd het theehuis…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zo bekend, en toch
En toch, als ik er deze herfst een rondwandeling maak op net die ene dag dat de zon schijnt, moet ik bijna ademloos constateren dat het er ongelooflijk mooi kan zijn. Het jaagpad is nu een breed wandelpad, het geluid van de weg is enige tijd ergerlijk, ik ken elk pad en elke bocht en toch word ik verrast door het licht en de kleuren, de rust en frisse lucht en hoe de achterzijde van het witte huis van Nieuw-Amelisweerd tussen de bomen opduikt. De uitgesleten slingerpaden in het bos lijken bijna nieuw als het zonlicht door de gekleurde bladeren erop valt. Bij het theehuis is het terras op het grasveld aan het water gesloten, maar de nieuwe aanbouw aan de achterzijde heeft een veranda, in de zon, waar het uitzicht net zo mooi is en de pannenkoeken even goed smaken. Als ik over het jaagpad terug loop naar Oud-Amelisweerd en de bushalte, zakt de zon snel en het water van de Kromme Rijn licht nog even fel op. Ik kom terug!

Januari 2014

2 reacties

  1. Mooi artikel, geeft een goede sfeer weer van Utrecht, Rhijnauwen, Amelisweerd, jaagpad. Complimenten.

  2. Ter aanvulling: de Kromme Rijn was de noordgrens van het Romeinse Rijk. In 1122 (!) werd-ie al afgedamd, een besluit van Bisschop Godebald. Daarmee werd het land beschermd tegen overstromingen, en dus meer waard. De bisschoppen gaven land weg (in ruil voor macht) aan de oostgrens van het bisdom, waar vervolgens allerlei kasteeltjes werden gebouwd (wandel eens langs de Langbroekse Wetering). De bisschoppen werden van dit soort acties (ook afdamming van Hollandse IJssel) financieel zoveel wijzer dat ze de Dom konden bouwen. Om aangesloten te blijven op de Rijn/Lek groef men de Vaartse Rijn naar Nieuwegein/Vreeswijk, in 1127. Het oudste kanaal van NL!
    (beetje slordig verteld, maar zo zit het ongeveer).

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.