Bubbels en Renoir

Tekst: Hans Cuppen    Foto's: Joke Apswoude

Kaart

Praktische informatie

Reis en verblijf
Troyes ligt op 570 autokilometers van Utrecht.
In Troyes en in de regio zijn voldoende overnachtingsmogelijkheden.
Hotel des Canotiers in Essoyes vormt een prima uitvalsbasis om de wijngaarden in de Côte des Bar te bezichtigen.
Aansprekend is het volgen van (een deel van) de 220 km lange bewegwijzerde champagneroute (Route Touristique du Champagne) langs 26 wijnbouwers.

Wandelgids
Wij hebben enkele wandelingen gelopen uit de Franstalige wandelgids L’Aube à Pied, waarin 25 wandelingen zijn opgenomen (ISBN: 9782751402067).

Websites
Kijk voor meer informatie over de Aube op www.aube-champagne.com (ook in het Nederlands) en www.mijnfrankrijkgids.nl


Artikel

Print Friendly

Het lieflijke heuvellandschap van de Champagne behoort tot de oudste cultuurlandschappen van Frankrijk. De bezoeker vindt er middeleeuwse steden en dorpen, vakwerkhuizen, een schat aan beeldhouwwerk, glas-in-loodramen en vanzelfsprekend wijngaarden. De streek inspireerde Renoir tot zijn impressionistische schilderijen.

Doel van onze reis is de Aube, een van de vier departementen van de Champagne-Ardenne, de regio die zich van de Belgische grens in zuidoostelijke richting uitstrekt tot aan Langres. We beginnen onze ontdekkingstocht in Troyes.

Champagnekurk
Troyes is met zestigduizend inwoners de hoofdstad van de Aube. Ofschoon de uitvinding van de champagne als drank dateert van latere jaren, heeft de middeleeuwse stad de vorm van een champagnekurk. In de kop van de kurk staat onder meer de kathedraal Saint-Pierre-et-Saint-Paul. Wij wandelen met een gids in de hals van de kurk, door het Quartier Saint Jean, een doolhof van nauwe geplaveide straatjes en pleintjes. Het is een schilderachtig geheel door de kleurrijke houten vakwerkhuizen – steen was er schaars, hout in overvloed – waarvan Troyes er als Franse stad de meeste bezit.

Textieltraditie
Die vakwerkhuizen zijn gebouwd vanaf de 12de eeuw, toen de regio -en Troyes in het bijzonder- het centrum vormden van de jaarmarkten. Die ‘Foires de Champagne’ trokken handelaren, tot uit Vlaanderen en Italië aan toe. Katoen, wol en linnen vormden belangrijke handelswaar. Troyes doet de textieltraditie uit de middeleeuwen nog steeds eer aan. Tientallen outlet stores aan de zuidkant van de stad trekken jaarlijks meer dan twee miljoen koopjesjagers, die er tegen sterk gereduceerde prijzen terecht kunnen voor bekende kleding- en textielmerken.

Vakwerk
In het compacte historische centrum van Troyes heeft de voetganger vrij spel omdat de auto er is verbannen. De stad is aantrekkelijk genoeg er een weekend in door te brengen, wij hebben een kleine twee uur een gids tot onze beschikking en doen het met enkele highlights. Daartoe behoort in ieder geval de gotische Église Sainte Madeleine uit de 12de eeuw en verbouwd in de 16de eeuw, de oudste van de tien (!) kerken die het centrum van Troyes rijk is. De geldelijke rijkdom van de stad ging in vroegere jaren schijnbaar hand in hand met devotie.

Het kerkinterieur is royaal voorzien van beeldhouwwerk en glas-in-loodvensters, beide exponenten van wat beeldhouwers en glazeniers uit de ‘School van Troyes’, de École Troyenne, in vooral de 16de eeuw hebben voortgebracht. Na de smaakvolle binnenplaats Mortier d’Or steken we door de Ruelle des Chats – het steegje is zó smal dat de daken van de vakwerkhuizen elkaar bijna raken – naar de Rue Champeaux. In de ongetwijfeld meest gefotografeerde straat van Troyes is ieder vakwerkhuis de moeite van het bekijken waard. Ronde erkers, gespijlde raampartijen, uitspringende luifels, gietijzeren lantaarns, uitkragende hoektorentjes, leistenen daken. Sierlijke voorbeelden van vakwerkhuizen zijn Maison du Boulanger, dat twee eeuwen bakkers huisvestte en Maison de la Tourelle-de-l’Orfèvre, het huis van de goudsmid.

Dambordpatroon
De wandelaar treft in de stad niet alleen vakwerkhuizen aan, rijkere herenhuizen zijn van steen en staan bekend als damier champenois, een dambordpatroon dat ontstaat door de afwisseling van kalk- en baksteen. Langs de half romaanse, half gotische Église Saint Jean-au-Marché, waar eeuwen geleden de jaarmarkten werden gehouden, en door de Rue Émile-Zola lopen we naar het Place du Maréchal Foche met het Hotel de Ville, waar we op een terrasje, blakend in de voorjaarszon, onze gids met een drankje bedanken voor zijn rondleiding.

Ezels
Veertig kilometer zuidelijk van Troyes ligt in het grensgebied van de Champagne en de Bourgondië de Côte des Bar. Essoyes is er onze bestemming. Het dorp aan de Ource ontleent zijn bekendheid aan de schilder Pierre-Auguste Renoir (1841-1919). We kuieren door de straatjes en volgen een thematische wandeling. Schildersezels met reproducties verraden de plekjes, die de impressionist inspireerden. Hier en daar zijn reusachtige reproducties van zijn werken terug te vinden op muren en gevels.

Renoir
In 1885 troonde Aline Charigot, Renoirs vrouw, de schilder vanuit zijn woonplaats Parijs voor het eerst mee naar haar geboortedorp. De schilder was danig onder de indruk van het licht en de sfeer in Essoyes. Het stel kocht er een huis en bouwde in de tuin een atelier. In de opvolgende jaren brachten ze elke zomer door in Essoyes. Renoir ontmoette er ook Gabrielle, een nicht van zijn echtgenote, die zijn geliefkoosde model werd. Tussen de Ource en de Mairie staat het Centre Culturel Renoir, waar een permanente tentoonstelling en een film de bezoeker een kijkje bieden in het leven van de familie Renoir. Jammer dat het museum geen origineel werk van de schilder bezit.

Wij lopen het dorp uit en de heuvels in. Ook daar vinden we enkele schildersezels, helaas zonder reproducties. Gestolen misschien? In het naburige Loches-sur-Ource kruisen we het riviertje over een fraaie romaanse brug, ook door Renoir vereeuwigd.

Bubbels
Renoir was al overleden toen de Aube in 1927 de beschermde classificatie Appellation d’Origine Contrôlée Champagne verwierf. Het departement beslaat met achtduizend hectaren bijna een kwart van het wijngebied van de Champagne en produceert jaarlijks zo’n zeventig miljoen flessen. In de Aube is de Côte des Bar de meest producerende regio van de ‘Koning der Wijnen’. Een van de voornaamste wijndorpen is er Les Riceys, van waaruit we door de wijngaarden lopen en langs zogenaamde cadoles, 19de eeuwse schuilhutjes. De wijnboeren stapelden platte stenen van het land op elkaar tot een soort iglo. De hutjes beschermden de landarbeiders tegen weersinvloeden. Met fraai lenteweer en verwachtingsvol gaan we na de wandeling op weg naar een champagnehuis voor een rondleiding en als climax om er te proeven van de ‘bubbels’.


Hoe wordt champagne gemaakt?
De ontwikkeling van de drank dateert uit de 18de eeuw. Naar verluidt gaf Dom Pérignon er in de 17de eeuw de aanzet toe. De benedictijner monnik was keldermeester van het klooster Hautviller nabij Epernay en bezat de gave om wijnen en druiven van verschillende soorten met elkaar te mengen.
Champagne is samengesteld uit een mengsel van de blauwe druif van de pinot noir en de witte druif van de chardonnay. De pinot noir wordt na de oogst, doorgaans half september, geperst en zonder de kleurafgevende schillen opgeslagen in vaten voor, wat wordt genoemd, de eerste gisting. In de lente worden de pinot noir en de chardonnay na toevoeging van gist en suiker gemengd. Het mengsel wordt in flessen gebotteld, die hermetisch worden gesloten. De flessen worden met de hals schuin naar beneden in rekken geplaatst en regelmatig gedraaid totdat na ongeveer twee maanden het bezinksel van de tweede gisting zich tegen de kurk in de hals heeft opgehoopt. Vervolgens wordt de prop verwijderd door de hals te bevriezen (dégorgement), waarna de fles wordt bijgevuld met een mengsel van suiker en champagne van voorgaande jaren, dat laatste met als doel de unieke ‘smaak van het huis’ te verkrijgen.
De hoeveelheid suiker bepaalt de mate van zoetheid: van brut (geen suiker) via extra sec, sec, demi-sec tot doux (meeste suiker). De flessen worden voorzien van een kurk met ijzerdraad, de ‘knalkurk’, en gaan dan voor verdere rijping nog een of enkele jaren de kelder in bij een constante temperatuur tussen de acht en tien graden.

  

Maart 2012 (geactualiseerde informatie; oorspronkelijke artikel uit: April 2011)

Eén reactie

  1. Renoir ging later naar cacnus sur mer aan de cote d azur. hier staat ook een Renoir museum in zijn oude huis.
    Er hangen ongeveer 7 werken van hem in deze periode gemaakt.

Geef een reactie

Verplichte velden zijn aangegeven met een *.